BBM Magazine Issue-Sayı: 61 February - Şubat 2023

dünya çapındaki birçok buğday ıslah programı için büyük önem taşımaktadır. Buğday çeşitlerimizin büyük bir kısmı için, prot288’in farklı QTL alelleri ile neredeyse mükemmel bir şekilde eşleşen Sr38-Yr17-Lr34 hastalık direnci kümesi için moleküler markör bilgileri mevcuttur. Sonuç olarak, po- tansiyel alerjen prot288’in bolluğunu artıran QTL alelindeki artış, yakındaki hastalığa direnç genlerinin dolaylı seçilimin- den kaynaklanıyor olabilir. Fiziksel konumlara göre, tanımla- dığımız QTL, hastalık direnci kümesi için bildirilen lokustan 6 Mbp uzaktadır. Gelecekteki çalışmalar, bu potansiyel bağ- lantının her iki lokus için de belirteçler kullanılarak hedefli seleksiyonla kırılıp kırılamayacağını göstermelidir. Altı potansiyel alerjenik proteinin QTL’leri için, buğday ısla- hının onlarca yılı boyunca net seçim eğilimleri tespit etmedik, ancak ya yüksek protein bolluğuna (prot139, prot189) neden olan QTL alelinde neredeyse bir sabitleme ya da her iki alelin benzer frekanslarını tespit ettik. Bu durum, sekiz ATI’nin mut- lak protein miktarlarını izotopik olarak etiketlenmiş standart peptitlerle ölçtüğümüz tamamlayıcı çalışmamızla doğrulan- mıştır. Burada, monomerik ATI 0.28 için benzer alel frekans- larına sahip monomerik ve dimerik ATI’ler için ana QTL’ler tanımlanmıştır, ancak dimerik ATI 0.19 benzeri yüksek protein bolluğundan sorumlu QTL alelinin sabitlenmesine yakındır. Sonuç olarak, her iki çalışmada da tanımlanan başlıca QTL’ler için bildirilen dizi bilgileri, potansiyel olarak alerjenik on bir proteinin düşük protein bolluğu için ıslahı büyük ölçüde kolay- laştırabilir. Bu nedenle, bu proteinlerin bolluğunu azaltmanın insan ve hayvan sağlığı açısından uygunluğunu belirlemek için daha fazla çalışmaya acilen ihtiyaç vardır, böylece bu ek özellikler için zahmetli ıslah ilerlemesi nihayet ele alınabilir. great importance for many wheat breeding programs world- wide. For a large proportion of our wheat cultivars, molecular marker information for the disease resistance cluster Sr38- Yr17-Lr34 is available, which matches almost perfectly with the different QTL alleles of prot288. Consequently, the in- crease in the QTL allele that increases the abundance of the potential allergen prot288 could be due to indirect selection of disease-resistance genes nearby. According to the physi- cal positions, our identified QTL is 6 Mbp away from the locus reported for the disease resistance cluster. Future studies will have to show whether this potential linkage can be broken by targeted selection using markers for both loci. For the QTLs of six potential allergenic proteins, we did not detect clear selection trends over the decades of wheat breeding, but either an almost fixation on the QTL allele caus- ing high protein abundance (prot139, prot189) or similar fre- quencies of both alleles. This is confirmed by our companion study in which we quantified the absolute protein amounts of eight ATIs by isotopically labeled standard peptides. Therein, major QTLs were identified for monomeric and dimeric ATIs with similar allele frequencies for the monomeric ATI 0.28 but near fixation of the QTL allele responsible for high protein abundance of the dimeric ATI 0.19-like. Consequently, the re- ported sequence information for the major QTLs identified in both studies could largely facilitate breeding for the low pro- tein abundance of eleven potentially allergenic proteins. Fur- ther studies are, therefore, urgently needed to work out the relevance of reducing these proteins abundance for human and animal health, so that the laborious breeding progress for these additional traits can finally be addressed. BBM • FEBRUARY - ŞUBAT 2023 77 SPECIAL COVER • ÖZEL DOSYA