BLOG

“Gıda fiyatları 2022’de dünya çapında rekor seviyeye ulaştı”

16 Mayıs 20235 dk okuma
Allianz Trade, 2022 yılı için hazırladığı Sektörler Raporu’na göre,  2022 yılında dünyada gıda fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Dünya gıda fiyatları endeksi, 2022’de 2021’e göre yüzde 14,3 artışla ortalama 143,7’ye ulaşırken, raporda bunun 1990’dan bu yana kaydedilen en yüksek seviye olduğuna dikkat çekildi.


Ticari alacak sigortası Allianz Trade 2022 yılı Sektörler Raporu’nu yayınlandı. Pandemi ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başta tedarik zinciri olmak üzere olumsuz etkileri ile iklim değişikliklerinden ilk elden olumsuz etkilenen sektörlerin başında gelen gıda sektöründe fiyatların 2019 sonuna kıyasla yüzde 56 artışla rekor seviyeye ulaştığı vurgulanan Raporda, enerji krizinin de olumsuz etkilerine dikkat çekildi. 
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından derlenen tahıllar, yağlı tohumlar, süt ürünleri, et ve şeker fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen dünya gıda fiyatları endeksi Kasım ayında güncellenmiş 135 seviyesinden Aralık ayında 132,4’e geriledi. Kasım ayı gıda fiyatları endeksi daha önce 135,7 olarak açıklanmıştı. Dünya gıda fiyatları endeksi, 2022’de 2021’e göre %14,3 artışla ortalama 143,7 ile 1990’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

VEGAN BESLENME HAYVANSAL GIDA 
TÜKETİMİNİ TEHDİT EDİYOR
İklim değişikliği ve Rusya – Ukrayna savaşı ile baş gösteren enerji krizi bir yana dünya genelinde toplumların bitki bazlı beslenmeye yönelmesiyle ortaya çıkan veganizmin trendinin kalıcı olmasının beklendiği vurgulanan Raporda, bunun hayvansal et ve diğer hayvansal ürünlerin tüketiminde önemli bir azalmayı beraberinde getirebileceği ifade ediliyor
 
SEKTÖR GÖRÜNÜMÜ
Raporun Sektör Görünümü başlığı altında yer alan neler takip edilmeli? Bölümünde şu kısımlara dikkat çekildi:

Gıda güvenliğinin jeopolitiği: Ukrayna’daki savaş gıda stoğunu etkiledi. Rus işgalinden önce ülke, limanları aracılığıyla, dünya buğdayının yüzde 12’si, ayçiçek yağının %50’si ve mısırın yüzde 15’i olmak üzere  4,5 milyon ton tarımsal ürün sağlıyordu.

Dünya nüfusu 2023 yılında 8 milyar 10 milyon kişi olarak tahmin ediliyor.  Bu nedenle gıdaya erişimin sağlanması, önümüzdeki yıllarda yaşanabilecek olası bir küresel gıda krizinin önlenmesinde kilit role sahip. Özellikle de tahıl ve gübre kıtlığı, iklim değişikliği ve salgın hastalıklar kaynaklı tedarik zinciri sorunları küresel gıda fiyatlarının 2019 sonuna kıyasla %56 artmasına neden oldu.   

İklim değişikliği: Sıcaklık, nem ve yağış modellerindeki değişikliklerin yanı sıra fırtına, sel, kuraklık gibi değişen hava şartlarının güçlü etkileri şimdiden, çiftçilik uygulamalarını, üretimi ve gıda mahsullerinin besin kalitesini etkiliyor.

Enerji krizi: Ukrayna’daki savaşın belirsizliği nedeniyle Rusya’nın Avrupa’ya tekrar ne zaman doğal gaz tedarik edeceğini bilmiyoruz. Bu da bölgenin ekonomik görünümü bakımından olumlu değil. Avrupa’nın enerjide kendi kendine yeterli olmaya çalıştığı doğru olsa da bu zaman alacaktır. Sonuç olarak, kısa vadede gübre fiyatlarının yüksek seyretmesini ve bunun tarımsal gıdaların fiyatlarını etkileyerek yüksek seviyelerde tutmasını bekliyoruz. Bununla birlikte, fiyatların 2022 yılının üçüncü çeyreğinde zirve yaptığını ve 2023 yılının bir pivot yıl olacağını tahmin ediyoruz.

Veganizm: Dünya genelinde toplumlar bitki bazlı beslenmeye yöneliyor ve bu küresel değişim kalıcı olabilir. Bu da hayvansal et ve diğer hayvansal ürünlerin tüketiminde önemli bir azalmayı beraberinde getirebilir.

Online sipariş: Sanal market alışveriş uygulamaları ve web siteleri özellikle gençler için daha cazip hale geldi. Bu trendin ivme kazanacağını ve büyük perakendecileri zorlayacağını düşünüyoruz.

Ukrayna işgalinin domino etkisi: Rusya, dünyanın en büyük doğal gaz tedarikçisi, amonyak ve NPK’nın (azot, fosfor ve potas) ana üreticisi olarak dünyadaki gübre üretiminin %33’ünden sorumlu. Bu nedenle, Rusya’ya uygulanan ticari yaptırımlar, küresel olarak gübre arzını sıkılaştırdı. Buna paralel olarak, Almanya gibi diğer önemli gübre üreticisi ülkeler, yüksek enerji maliyetleri nedeniyle üretimi azaltmak zorunda kaldı. Tüm bu gelişmeler nedeniyle – özellikle de çiftçilerin kullandığı – gübre fiyatlarında benzeri görülmemiş bir artış oldu. Üretime yönelik alt sektörlerde yer alan şirketler çok büyük bir fiyatlandırma gücüne sahip olduğu için ürünlerini daha yüksek fiyatlarla satabildi ve hatta karlarını artırabildi. Bu nedenle gıda emtia fiyatları 2022 yılı boyunca özellikle Rusya ve Ukrayna’nın da ana ihracatçı olduğu tahıl grubunda keskin bir şekilde arttı.
 beşinci ayında Türkiye’nin girişimleriyle taraflar arasında İstanbul’da yapılan anlaşma sonucu tahıl koridoru oluşturularak Ukrayna limanlarında bekleyen tahıllar dünya pazarlarına ulaştırılmaya başlandı.

Tarımsal emtia fiyat artışları son tüketiciye ulaşana kadar tüm üretim zinciri boyunca bir sonraki halkaya aktarılacak ve nihai olarak son tüketici herhangi bir ürün için çok daha fazla ödemek zorunda kalacak. Bununla birlikte – pazar konumlandırmasına, ürün karmasına ve her şirketin coğrafi ayak izine bağlı olarak – fiyatlandırma gücü seviyesi zincirin her bir halkasında eşit olmadığı için marj artışları da alt sektöre göre farklılık gösterecek.

AMBALAJLI GIDA FİRMALARI 
DAHA FAZLA ZORLANACAK
Genel olarak, alt segmentteki şirketler ileride daha büyük bir zorlukla karşı karşıya kalabilir. Diğer yandan ambalajlı gıda firmaları da hala yüksek olan enerji ve lojistik maliyetleriyle boğuşmaya devam ediyor. Yalnızca yiyecek ve içecek endüstrisinde güçlü bir pazar konumuna sahip büyük ambalajlı gıda oyuncuları, talepte çok az gerileme görürken, fiyat artışlarını tüketicilere yansıtmak için marka güçlerini ve geniş dağıtım ölçeklerini kullanabildi. Öte yandan, insanların daha ucuz ürünleri tercih etmesiyle gıda satışı yapan marketler, tüketim modellerinde değişiklikle karşı karşıya. Bunun, online kanalların nihai tüketiciler arasında popülerlik kazandığı döneme denk gelmesi perakendeciler arasında zaten yüksek olan fiyat rekabetini daha da artırıyor.

Alım gücünün düşük olduğu dönemlerde müşterileri elde tutmanın tek yolu indirim ve promosyondan geçse de bu durum marjların düşmesine ve hatta bazı oyuncular için kayıplara neden oluyor.

Tarımsal girdi fiyat endeksindeki yıllık artış Kasım’da %134,8 düzeyinde gerçekleşti. Aralık’ta Tarım-ÜFE enflasyonu da %151 ile yüksek seviyelerde devam etti.

Dünya Bankası verilerine göre 2022 yılında gıda enflasyonundan en fazla etkilenen ülkeler arasında sırasıyla Zimbabwe (%264), Lübnan (%139), Arjantin (%99), Iran(73%) ve Türkiye (%67) gösterilmektedir. İki veri arasındaki farklılık ÜFE-TÜFE farkından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. (2022 ÜFE %128 – 2022 TÜFE %64.2)



Makale Kategorisindeki Yazılar
07 Haziran 20234 dk okuma

Otomasyon ve robotik için yeni mecra: “İngiltere Otomasyon”

10 Haziran 20225 dk okuma

“Başarılı bir gelecek için rotayı belirliyoruz”