BBM 74 - March 2024

BBM • MARCH - MART 2024 74 ARTICLE • MAKALE Throughout the world, planning of agricultural production is seen as an important lever for the correct and effective use of resources such as land, water, human, input and finance. On the other hand, different outputs are expected from planning. These are: establishing a supply-demand balance in food sup- ply, keeping price stability and inflation under control, deter- mining total factor productivity, keeping the agricultural census up-to-date and being a support tool in the creation of an early warning system in the breakdowns that may occur in food sup- ply. What is important here is how the planning will be carried out, the correct determination of its objectives, how the existing tools and models will be developed for planning, and the ac- tions to be taken on data health. Supporting the groups that will be affected by the planning and creating trust in the model to be developed will determine the success of the planning. Under the conditions of our country, it is technically not easy to plan both crop, animal and aquaculture production. Attempt- ing to manage a line of business that concerns the income of approximately 3 million producers, where there are 7 climates, 30 main basins and approximately 23 million hectares of agri- cultural land, 37 million parcels of land and a GNP of 45 billion dollars is produced, with centralised planning involves great risks. The evolution of the intended agricultural production planning to a point where the will to produce is taken from the hands of the farmer and transferred to the will of the public (bu- reaucracy) can never be sustainable, as past experience shows in countries where land ownership is in individuals. Indeed, as can be seen in Table 1, the results of the survey in which farmers are asked what they pay attention to when choosing products in the will to produce, as can be understood from the Agricultur- al Outlook of Türkiye survey regularly conducted by the Credit Registration Bureau every year, clearly reveal the difficulty. fiyat istikrarı ve enflasyonun kontrol altında tutulması, toplam faktör verimliliğinin belirlenmesi, tarımsal sayımın güncel tu- tulması ve gıda arzında yaşanabilecek kırılımlarda erken uyarı sisteminin oluşturulmasında destek aracı olması istenir. Bura- da önemli olan Planlanmanın nasıl olacağı, hedeflerinin doğru tespit edilmesi, planlama için mevcut araçların ve modellerin nasıl geliştirileceğine, veri sağlığı konusunda alınacak aksi- yonlarda, planlamadan etkilenecek grupların desteklenme- sinde ve geliştirilecek modelde güven yaratılması planlama- nın başarısını belirleyecektir. Ülkemiz koşullarında hem bitkisel hem hayvansal hem de su ürünleri üretimi planlamak teknik olarak da hiç de kolay değildir. Yaklaşık 3 milyon üreticinin gelirini ilgilendiren, 7 iklim, 30 ana havzanın olduğu ve yaklaşık 23 milyon hektar tarım alanı, 37 milyon parselin varlığı, 45 milyar dolarlık GSMH üretil- diği bir iş kolunun merkezi planlama ile yönetmeye kalkışmak içerisinde büyük riskler barındırmaktadır. Tasarlanan Tarımsal üretim planlaması üretim iradesinin çiftçinin elinden alınıp kamunun(bürokrasinin) iradesine geçen bir noktaya evrilmesi arazi sahipliliğin şahıslarda olan ülkelerde geçmiş tecrübeler gösteriyor ki asla sürdürülebilir olamamaktadır. Nitekim Tablo 1 de görüldüğü üzere Kredi Kayıt Bürosunun her yıl düzenli olarak yaptığı Türkiye Tarımsal Görünüm anketinden de an- laşılacağı üzere çiftçilere üretme iradesinde ürün tercih edi- lirken nelere dikkat etikleri sorulan anket sonuçları net ola- rak zorluğu ortaya koymaktadır. Söz konusu ankette sorulan soru tek seçenek değil, beş farklı seçenek söylenebileceği şeklinde yaklaşarak üretme iradesinin nasıl gerçekleşebile- ceği irdeleniyor. Anket sonuçlarına göre üreticinin ilk tercihi bildiği ürün ekmek şeklindedir. Bu sonuç beklenendir. Diğer karar verme sürecini etkileyen faktörler fiyat, piyasa koşulları, Hayvan yemi ve satış/pazarlama özellikleri ön plana çıkıyor.