BBM MAGAZINE 92 - SEPTEMBER / EYLÜL 2025

BBM • SEPTEMBER - EYLÜL 2025 14 Agricultural commodity prices have continued to decline through the second quarter of 2025, reflecting a broad soft- ening of global market conditions. According to a recent blog published by the World Bank on July 14, written by John Baffes, Senior Agriculture Economist, Dawit Mekonnen Senior Economist, and Kaltrina Temaj, Research Analyst, the institution’s Agricultural Price Index has fallen by nearly 7 percent since the start of the year. Prices for food commodi- ties dropped 7 percent, raw materials by 1 percent, and bev- erage commodities plunged 13 percent. Despite this downward trend, the World Bank economists caution that the outlook remains highly uncertain, with a complex set of short- and long-term risks threatening sta- bility in global agricultural markets. These include macro- economic volatility, geopolitical tensions, extreme weather events, and evolving biofuel policies. Global economic growth is expected to decelerate in 2025, weighed down by rising trade barriers and lingering policy uncertainty. Growth in emerging markets and de- veloping economies (EMDEs)—key players in agricultural World Bank warns of a riskier future for global grain trade Despite falling commodity prices, a new World Bank analysis warns that input costs, geopolitical tensions, trade disruptions, and extreme weather continue to destabilize global agricultural markets, while long-term risks like climate change and biofuel policies may re- shape global food systems for years to come. Dünya Bankası'na göre tahıl ticaretinde daha riskli bir dönem kapıda Emtia fiyatlarındaki düşüşe rağmen, Dünya Bankası’nın yeni analizine göre girdi maliyetleri, jeopolitik gerilimler, ticaret aksamaları ve aşırı hava olayları küresel tarım pi- yasalarını istikrarsızlaştırmaya devam ediyor. Uzun vade- de ise iklim değişikliği ve biyoyakıt politikalarının, küresel gıda sistemlerini yeniden şekillendirmesi bekleniyor. 2025 yılının ikinci çeyreği itibarıyla tarımsal emtia fiyat- ları düşüş eğilimini sürdürdü. Dünya Bankası tarafından 14 Temmuz’da yayımlanan makalede, tarımsal fiyat endeksi- nin yılbaşından bu yana yaklaşık %7 oranında gerilediği kaydedildi. Endeks kapsamında gıda emtiaları %7, ham maddeler %1, içecek ürünleri ise %13 oranında düşüş gös- terdi. Ancak bu gerilemeye rağmen, makaleyi kaleme alan Dünya Bankası kıdemli ekonomistleri John Baffes, Dawit Mekonnen ve Kaltrina Temaj, kısa ve uzun vadeli risklerin küresel tarım piyasalarında istikrarsızlığı artırabileceği konu- sunda uyarıda bulundu. Bu riskler arasında makroekonomik belirsizlikler, jeopolitik gerilimler, aşırı hava olayları ve deği- şen biyoyakıt politikaları öne çıkıyor. 2025 yılında küresel ekonomik büyümenin, artan ticaret engelleri ve süregelen politika belirsizlikleri nedeniyle ya- vaşlaması bekleniyor. Tarım ticaretinin önemli aktörleri ara- sında yer alan gelişmekte olan ülkeler ve yükselen piyasa- larda büyümenin 2025 ve 2026 yıllarında ortalama %3,8’e gerilemesi öngörülüyor. Bu yavaşlama, özellikle bitkisel yağ- BBM • SEPTEMBER - EYLÜL 2025 15 NEWS HABER trade—is projected to average 3.8 percent in 2025 and 2026, reflecting downward revisions from earlier forecasts. This slowdown is likely to weaken demand for commodities, particularly for products with higher income elasticity such as vegetable oils and raw materials. The report also highlights the influence of macroeconom- ic factors like exchange rate movements and interest rates. A weaker U.S. dollar typically supports commodity prices, while higher interest rates raise borrowing and production costs, further influencing market dynamics. INPUT COSTS AND ENERGY PRICES REMAIN KEY VOLATILITY TRIGGERS Energy and fertilizer costs continue to be major sources of uncertainty for global agriculture. While energy prices are projected to decline by 17 percent in 2025, fertilizer pric- es are expected to rise by over 7 percent before stabiliz- ing the following year. The authors warn that geopolitical instability—particularly in the Middle East—could reverse energy market trends. A surge in crude oil or natural gas prices could sharply increase costs for energy-intensive feedstocks like maize, palm oil, and sugar, and escalate fer- tilizer expenses, thereby impacting global food prices. The blog underlines that geopolitical tensions have reached their highest levels since 2022, coinciding with re- cord-high uncertainty around trade policy. Ongoing conflict in the Middle East and potential disruptions in the Strait of Hormuz—critical for global fertilizer and natural gas flows— pose significant threats to market stability. Meanwhile, Rus- sia’s war in Ukraine continues to affect agricultural exports from the Black Sea region. Rising protectionism and new tariffs on agricultural prod- ucts are also reshaping trade patterns, potentially amplify- ing market volatility. HEATWAVES THREATEN CROP YIELDS Extreme weather events, especially prolonged heatwaves, are becoming more frequent and intense, with direct impli- lar ve ham maddeler gibi gelir elastikiyeti yüksek ürünlerde emtia talebinin azalmasına yol açabilir. Makalede ayrıca döviz kurları ve faiz oranları gibi makro- ekonomik faktörlerin de fiyatlar üzerindeki etkisine dikkat çekiliyor. ABD dolarındaki zayıflama genellikle emtia fiyatla- rını desteklerken, yüksek faiz oranları borçlanma ve üretim maliyetlerini artırarak piyasa dinamiklerini etkiliyor. GİRDİ VE ENERJİ MALİYETLERİ OYNAKLIKTA BELİRLEYİCİ Enerji ve gübre fiyatları, tarım sektöründeki belirsizliğin en büyük kaynaklarından biri olmaya devam ediyor. Enerji fiyat- larının 2025’te %17 düşmesi öngörülürken, gübre fiyatlarının %7’den fazla artması ve 2026’da dengelenmesi bekleniyor. Ancak Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin enerji piyasala- rında yeniden dalgalanmaya yol açabileceği belirtiliyor. Ham petrol ya da doğalgaz fiyatlarındaki ani artışlar, mısır, palmiye yağı ve şeker gibi enerjiyle ilişkili tarım ürünlerinin ve gübre maliyetlerinin yükselmesine, dolayısıyla küresel gıda fiyatla- rının artmasına neden olabilir. Yazıda, 2022’den bu yana jeopolitik gerilimlerin en yük- sek seviyeye ulaştığı ve ticaret politikalarına dair belirsiz- liğin tarihi zirvede olduğu vurgulanıyor. Orta Doğu’daki çatışmalar ve küresel gübre ile sıvılaştırılmış doğalgaz tica- retinin %40’ının geçtiği Hürmüz Boğazı’nda olası kesintiler, piyasalarda ciddi dalgalanmalara yol açabilir. Öte yandan, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali Karadeniz’den yapılan tarımsal ihracatı hâlâ tehdit ediyor. Tarım ürünlerine getirilen yeni ta- rifeler ve artan korumacı politikalar da ticaret rotalarını yeni- den şekillendirerek piyasa oynaklığını artırıyor. AŞIRI SICAKLAR REKOLTEYİ TEHDİT EDİYOR Özellikle uzun süren sıcak hava dalgaları gibi aşırı hava olayları, kısa vadede tarımsal üretimi tehdit eden başlı- ca etkenlerden biri olarak öne çıkıyor. Örneğin, ABD’de 1960’larda yılda ortalama 2 kez görülen sıcak hava dalgaları, 2020’lerde 6’nın üzerine çıktı. Bu dalgaların süresi uzarken, tarım sezonunun daha büyük bir bölümünü etkiler hale gel- NEWS HABER