BBM Magazine 98 - March / Mart 2026

BBM • MARCH - MART 2026 48 COVER STORY • KAPAK DOSYASI The attack on Iran by U.S. and Israeli forces and Iranian retaliation against U.S. allies in the Persian Gulf have roiled energy markets by disrupting shipping through the Strait of Hormuz—the Gulf’s only sea passage to the open ocean. About 27% of the world’s oil exports, 20% of global liquified natural gas (LNG) exports, and 20%-30% of global fertilizer exports, including urea, ammonia, phosphates, and sulfur, pass through the Strait. Drone and rocket strikes on tankers pose ongoing dan- ger and have made maritime insurance costs prohibitive in the region, resulting in a more than 70% decline in shipping through the Strait since the conflict began (Figure 1). A prolonged conflict would likely choke global sea trade with the Persian Gulf region, raising the costs of energy and fertilizer prices globally, directly threatening food security The Iran war: Potential food security impacts İran Savaşı’nın gıda güvenliği üzerindeki muhtemel etkileri ABD ve İsrail kuvvetlerinin İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın Basra Körfezi’ndeki ABD müttefiklerine verdiği karşılık, Hürmüz Boğazı üzerindeki deniz trafiğini aksatarak enerji piyasalarını altüst etti. Körfez’in açık denize açılan tek su yolu olan bu bo- ğazdan; dünyadaki petrol ihracatının yaklaşık %27’si, küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatının %20’si ve içinde üre, amonyak, fosfat ve kükürdün de bulunduğu küresel gübre ihra- catının %20 ila %30’luk kısmı geçmektedir. Tankerlere yönelik dron ve roket saldırıları süregelen bir tehli- ke arz etmekte ve bölgedeki deniz sigortası maliyetlerini ödene- mez seviyelere çıkarmaktadır. Bu durum, çatışmaların başlangı- cından bu yana Boğaz üzerinden yapılan sevkiyatlarda %70’ten fazla bir düşüşe yol açmıştır (Şekil 1). Çatışmanın uzaması, muh- temelen Basra Körfezi bölgesiyle yapılan küresel deniz ticareti- ni sekteye uğratacak; bu da dünya genelinde enerji ve gübre fiyatlarını yükseltecektir. The more than 70% decline in shipping through the Strait of Hormuz has roiled energy markets and put up to one-third of global fertilizer trade at risk. This surge in energy and fertilizer prices comes at a time when farm- ers are already facing lower commodity prices, further tightening operating margins and potentially reigniting global food inflation. What began as a regional conflict in the Persian Gulf now threatens the entire food supply chain—from farmgate to the final consumer—posing a direct challenge to global food security. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların çatışmalar nedeniyle %70’ten fazla azalması, enerji piyasalarını altüst ederken küresel gübre ticaretinin üçte birini de risk altına sok- muştur. Enerji ve gübre fiyatlarındaki bu tırmanış, haliha- zırda düşük emtia fiyatlarıyla mücadele eden üreticiler için işletme marjlarının daha da daralması ve küresel gıda enflasyonunun yeniden tetiklenmesi demektir. Bas- ra Körfezi’ndeki bu kriz, sadece bölgesel bir arz sorunu değil; çiftlikten son tüketiciye kadar uzanan tüm gıda zin- cirini tehdit eden küresel bir gıda güvenliği meselesidir. Joseph Glauber RESEARCH FELLOW EMERITUS / IFPRI / FORMER CHIEF ECONOMIST OF THE USDA EMERITUS KIDEMLI ARAŞTIRMACI / IFPRI / USDA ESKI BAŞ EKONOMISTI 1992’den Beri Yıllardır Değişmeyen Kalite Since 1992 Unchanged Quality For Years