BBM Magazine 98 - March / Mart 2026

BBM • MARCH - MART 2026 52 53 COVER STORY • KAPAK DOSYASI COVER STORY • KAPAK DOSYASI IMPACTS OF SHIPPING DISRUPTIONS ON ENERGY AND FERTILIZER MARKETS Saudi Arabia, Iran, the United Arab Emirates, Kuwait, and Iraq export most of their crude via the Strait, mainly to Asia. According to IMF Portwatch, roughly 60% of the ships tran- siting the Strait of Hormuz are tankers. Since the conflict began on February 28, tanker traffic in the region has ef- fectively halted and energy prices have soared. Crude oil futures prices for May 2026 delivery are up more than $10/ barrel, or 15%. Futures for Dutch TTF, the European natu- ral gas benchmark, topped 65 euros/megawatt-hour early March 3 following the drone attack on a Qatar LNG facil- ity that same day, and are currently trading more than 50% higher than before the conflict began. The plunge in shipping activity through the Strait of Hor- muz has also pushed global fertilizer prices higher. Fall- ing shipments of natural gas—an important feedstock for nitrogenous-based fertilizers—have driven up prices, while fertilizer exports from the Persian Gulf have dropped pre- cipitously. Qatar, Saudi Arabia, Bahrain, and Oman are large fertilizer exporters, particularly of urea, diammonium phos- phate (DAP), and anhydrous ammonia (Figure 4). Some esti- mates suggest that as much as one-third of global fertilizer trade could be affected. Iran is also a major producer of ni- trogenous fertilizers, but exports very little. Many countries rely on the Persian Gulf region as a supplier of fertilizers (Figure 5). As we saw in 2022 and 2023, the region was an important source of urea, DAP, and other in- gredients for countries trying to offset losses in imports from the Black Sea, and more recently by China’s ex- Over the past 18 months, food inflation has been relatively low in the region, with most countries reporting year-over- year rates under 2%. The exception has been Iran, which be- fore the current war had seen years of chronic high inflation due to economic mismanagement, global sanctions, and its role in regional conflicts. Iran reported a 42% year-over-year increase in retail food prices in September of 2025 (FAO- STAT). Retail prices of key foodstuffs in Tehran show large increases over the past several months (Figure 3). If the Strait of Hormuz remains effectively closed to ship- ping, other Persian Gulf countries will need to find alterna- tive import corridors. Some grain can move overland from Russia into Iran, or from Syria and Turkey into Iraq, but at higher costs. Saudi Arabia may be able to import more through its Red Sea ports, but daily shipping volumes in that corridor have been down almost 60% since December 2023 due to attacks by Houthi rebels (an Iran ally). nedeniyle Aralık 2023’ten bu yana yaklaşık %60 oranında azalmış durumdadır. ENERJİ VE GÜBRE PİYASALARI ÜZERİNDEKİ ETKİLER Suudi Arabistan, İran, Birle- şik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak; ham petrol ihracatının bü- yük bir kısmını Hürmüz Boğazı üzerinden, temel olarak Asya pazarına gerçekleştirmektedir. IMF Portwatch verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin yaklaşık %60’ını tanker- ler oluşturmaktadır. Çatışmaların başladığı 28 Şubat’tan bu yana bölgedeki tanker trafiği fiilen durma noktasına gelmiş ve enerji fiyatları hızla yükselmiştir. Mayıs 2026 vadeli ham petrol fiyatları varil başına 10 doların üzerinde (%15) artış göstermiştir. Avrupa doğal gaz göstergesi olan Hollanda TTF vadeli işlemleri, 3 Mart sabahı Katar’daki bir LNG tesisine düzenlenen dron saldırısının ardından megavat saat başına 65 euroyu aşmış; şu anda ise ça- tışma öncesi seviyelerin %50 üzerinde işlem görmektedir. Hürmüz Boğazı üzerindeki sevkiyat faaliyetlerindeki bu sert düşüş, küresel gübre fiyatlarını da yukarı çekmiştir. Azot bazlı gübreler için kritik bir hammadde olan doğal gaz sevkiyatlarının azalması fiyatları tırmandırırken, Basra Körfezi’nden yapılan güb- re ihracatı hızla gerilemiştir. Katar, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Umman; özellikle üre, diamonyum fosfat (DAP) ve susuz amon- yak konusunda büyük ihracatçılardır (Şekil 4). Bazı tahminler, küresel gübre ticaretinin üçte biri kadarının bu durumdan etki- lenebileceğini göstermektedir. İran da önemli bir azotlu gübre üreticisi olmasına rağmen ihracatı oldukça düşüktür. Pek çok ülke, gübre tedarikinde Basra Körfezi bölgesine bel bağlamış durumdadır (Şekil 5). 2022 ve 2023 yıllarında görüldü- ğü üzere bölge; Karadeniz’den gelen ithalat kayıplarını ve son dönemde Çin’in azot ve fosfat ihracatına getirdiği kısıtlamaları telafi etmeye çalışan ülkeler için hayati bir üre, DAP ve diğer Son 18 ay boyunca bölgede gıda enflasyonu nispeten düşük seyretmiş ve çoğu ülke yıllık %2’nin altında oranlar bildirmiştir. Ancak İran, bu tablonun dışındadır. Mevcut savaştan önce de ekonomik kötü yönetim, küresel yaptırımlar ve bölgesel çatış- malardaki rolü nedeniyle yıllardır kronik yüksek enflasyonla mücadele eden İran’da, FAOSTAT verilerine göre Eylül 2025’te perakende gıda fiyatlarında yıllık %42 artış kaydedilmiştir. Tah- ran’daki temel gıda maddelerinin perakende fiyatları, son birkaç ayda keskin bir yükseliş sergilemektedir (Şekil 3). Hürmüz Boğazı’nın sevkiyatlara fiilen kapalı kalmaya devam etmesi durumunda, diğer Basra Körfezi ülkeleri alternatif itha- lat koridorları bulmak zorunda kalacaktır. Bazı tahıl sevkiyatları Rusya üzerinden İran’a veya Suriye ve Türkiye üzerinden Irak’a kara yoluyla kaydırılabilir; ancak bu yöntemler çok daha yüksek maliyetler doğuracaktır. Suudi Arabistan, Kızıldeniz limanları üze- rinden ithalat kapasitesini artırmayı deneyebilir; fakat bu koridor- daki günlük sevkiyat hacmi, İran müttefiki olan Husilerin saldırıları BBM • MARCH - MART 2026