BBM Magazine 98 - March / Mart 2026

BBM • MARCH - MART 2026 54 55 COVER STORY • KAPAK DOSYASI BBM • MARCH - MART 2026 port restrictions on nitrogen and phosphate exports. If the conflict in the Persian Gulf continues and shipments remain disrupted, importers will have to seek out alternative sourc- es. As with previous disruptions, such efforts will likely be successful, but come with significantly higher costs. Prices for key fertilizer products are up. Middle East urea prices closed over $590 per metric ton (MT) on March 5, up over $90 per metric ton (MT) compared to a week earlier, a 19% increase, while U.S. Gulf DAP prices hit $655/MT, up over $30/MT, a 5% increase (figure 6). While fertilizer prices remain far below the record highs seen in late 2021 and ear- ly 2022, the increased costs come at a time when farmers around the world are already facing lower prices for grains, oilseeds, and other field crops. Higher fertilizer prices mean lower profitability margins for producers and could lead some to plant less input-intensive crops like rice, wheat, or maize in favor of oilseeds, or apply less fertilizer on their crops. The immediate impact may be rel- atively small, since many farmers would have already made in- put purchases for spring planting in the Northern Hemisphere; however, a prolonged conflict could affect planting decisions and yields in the Southern Hemisphere, as well as fertilizer applications for rice in South and Southeast Asia. Increased energy costs could also potentially reig- nite global food inflation concerns. Energy accounts for a significant share of production costs for crops and livestock and contributes to a large share of post-farmgate costs (e.g., milling costs, transportation, refrigeration, and other product transformation costs). bileşen kaynağı olmuştur. Basra Körfezi’ndeki çatışma sürer ve sevkiyatlar aksamaya devam ederse, ithalatçılar alternatif kay- naklar aramak zorunda kalacaktır. Önceki aksaklıklarda olduğu gibi, bu çabalar muhtemelen sonuç verecek ancak beraberinde ciddi maliyet artışlarını getirecektir. Temel gübre ürünlerinin fiyatlarında artış gözlenmektedir. Orta Doğu üre fiyatları 5 Mart’ta bir önceki haftaya göre metrik ton başına 90 doların üzerinde (%19) bir artışla 590 doların üzerine çıkmıştır. ABD Körfez (U.S. Gulf) DAP fiyatları ise metrik ton başına 30 dolarlık (%5) bir yükselişle 655 dolara ulaşmıştır (Şekil 6). Güb- re fiyatları henüz 2021 sonu ve 2022 başındaki rekor seviyelerin çok altında olsa da, bu maliyet artışları dünya genelindeki çiftçile- rin zaten düşük tahıl, yağlı tohum ve diğer tarla bitkisi fiyatlarıyla karşı karşıya olduğu bir döneme denk gelmiştir. Artan gübre fiyatları, üreticiler için kâr marjlarının daralması an- lamına gelmekte; bu da bazılarını pirinç, buğday veya mısır gibi yoğun girdi gerektiren ürünler yerine yağlı tohumlara yönelme- ye veya daha az gübre kullanmaya itebilmektedir. Kuzey Yarım- küre’deki pek çok çiftçi bahar ekimi için girdi alımlarını çoktan tamamladığı için kısa vadeli etki nispeten sınırlı kalabilir; ancak çatışmanın uzaması, Güney Yarımküre’deki ekim kararlarını ve verimi, ayrıca Güney ve Güneydoğu Asya’daki pirinç üretimine yönelik gübre kullanımını etkileyebilir. Enerji maliyetlerindeki artış, küresel gıda enflasyonu endişele- rini de yeniden tetikleyebilir. Enerji; bitkisel ve hayvansal üretim maliyetlerinin önemli bir kısmını oluşturduğu gibi, “çiftlik kapısı sonrası” (post-farmgate) süreçlerdeki maliyetlerin de (örneğin öğütme/kırma maliyetleri, nakliye, soğutma ve diğer işleme sü- reçleri) büyük bir bölümünü kapsamaktadır. IMPLICATIONS FOR FOOD SECURITY The conflict’s immediate impacts on food security are largely regional. Persian Gulf countries are highly depen- dent on imports, and a prolonged disruption of shipping through the Strait of Hormuz will have a significant impact on food supplies. Shipping through less contested routes will be a challenge, and at the very least push food prices higher. The U.S. has announced efforts to provide naval es- corts through the Persian Gulf and Strait of Hormuz, as well as offering war risk insurance for carriers. But as of now, it is unclear whether those efforts will make much of a differ- ence, let alone be able to overcome the effective closure of the strait to shipping. As of March 4, Maersk has temporarily suspended cargo bookings in the Persian Gulf. Over the longer term, a prolonged disruption of oil, LNG, and fertilizer exports from the Persian Gulf will lead to fur- ther increases in energy and fertilizer prices and cause im- porters of those products to seek alternative suppliers. For many agricultural producers, already facing high input costs and low commodity prices, operating margins will tighten further, likely affecting planting decisions and input use. The experience of recent disruptions such as the CO- VID-19 pandemic and the war in Ukraine suggests that markets will help mitigate the adverse impacts of the con- flict—as long as countries avoid export restrictions and other beggar-thy-neighbor polices that exacerbate the im- pacts. There is much at stake as the conflict plays out and policymakers in affected countries react. Higher energy and input costs risk reigniting global food inflation just as retail food prices had returned to more historical levels in many countries. GIDA GÜVENLİĞİ AÇISINDAN DOĞACAK SONUÇLAR Çatışmanın gıda güvenliği üzerindeki acil etkileri büyük ölçüde bölgesel düzeydedir. Basra Körfezi ülkeleri ithalata yüksek oran- da bağımlıdır ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlarda yaşanacak uzun süreli bir aksama, gıda arzı üzerinde ciddi bir etki yaratacaktır. Daha az riskli rotalar üzerinden sevkiyat yapmak bir zorluk teşkil edecek ve en hafif tabiriyle gıda fiyatlarını yukarı çeke- cektir. ABD; Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı geçişlerinde donan- ma refakati sağlamaya yönelik çabalarını ve taşıyıcılar için savaş riski sigortası sunacağını duyurmuştur. Ancak şu an itibarıyla, bu gi- rişimlerin Boğaz’ın fiilen deniz trafiğine kapanmasının önüne geçip geçemeyeceği, hatta kayda değer bir fark yaratıp yaratmayacağı belirsizliğini korumaktadır. Nitekim 4 Mart itibarıyla Maersk, Basra Körfezi’ndeki kargo rezervasyonlarını geçici olarak askıya almıştır. Uzun vadede ise Basra Körfezi’nden yapılan petrol, LNG ve gübre ihracatının kesintiye uğraması; enerji ve gübre fiyatlarında yeni artışlara yol açacak ve bu ürünlerin ithalatçılarını alternatif tedarikçiler aramaya itecektir. Halihazırda yüksek girdi maliyetle- ri ve düşük emtia fiyatlarıyla mücadele eden birçok tarımsal üre- tici için işletme marjları daha da daralacak; bu durum muhteme- len ekim kararlarını ve girdi kullanımını doğrudan etkileyecektir. COVID-19 pandemisi ve Ukrayna’daki savaş gibi yakın dönem- deki krizlerden edinilen tecrübeler; ülkeler ihracat kısıtlamaların- dan ve etkileri daha da kötüleştiren “komşunu zarara uğratma” (beggar-thy-neighbor) politikalarından kaçındığı sürece, piyasala- rın çatışmanın olumsuz etkilerini hafifletmeye yardımcı olacağını göstermektedir. Çatışma süreci ilerledikçe ve etkilenen ülkelerde- ki politika yapıcılar tepki verdikçe, risk altındaki değerler de art- maktadır. Tam da perakende gıda fiyatlarının birçok ülkede tarihsel seviyelerine döndüğü bir dönemde; artan enerji ve girdi maliyetle- ri, küresel gıda enflasyonunu yeniden tetikleme riski taşımaktadır. COVER STORY • KAPAK DOSYASI