BBM Magazine 89 - June/Haziran 2025

CONSUMPTION RESEARCH • TÜKETİM ARAŞTIRMASI 78 79 CONSUMPTION RESEARCH • TÜKETİM ARAŞTIRMASI Rusya Tarım Bakanlığı, 1 Aralık 2023’ten 31 Mayıs 2024’e kadar geçici bir ihracat yasağı getirdi. Bu karar, çiftçiler ve ihracatçılar tarafından olumsuz karşılandı. Buna rağmen, 2024’te ekili alanlar 2023’e kıyasla %25 artarak makarnalık buğday tarımının yumuşak buğdaya göre çiftçiler için çekici- liğini koruduğunu doğruladı. Makarnalık ve yumuşak buğday fiyat trendleri Şekil 4’te gösteriliyor. Grafikten de görüldüğü üzere, son sekiz yılda yüksek kaliteli makarnalık buğday fi- yatları, yumuşak buğday fiyatlarından %30-120 daha yüksek oldu; bu, yüksek kaliteli tahıl elde edildiğinde makarnalık buğdayı çiftçiler için cazip bir niş ürün haline getiriyor. Rusya’nın makarnalık buğday piyasasının gelişimini en- gelleyen temel darboğazlardan biri, resmi üretim verilerinin eksikliğiydi. Ancak, RNAPM gibi sektörel örgütlerin ve Tarım Bakanlığı’nın çabaları sayesinde, 2024’ten itibaren Rosstat (Rusya’nın resmi istatistik kurumu), makarnalık buğday ekili alanları, verim ve toplam üretim hakkında veriler yayınlamaya başladı. Bu veriler, artık kışlık ve baharlık makarnalık buğday üretimi için ayrı ayrı sağlanıyor. 2024’te Rusya’nın toplam makarnalık buğday üretimi, ekili alanlarda %25’lik artış ve toprakta nem fazlası sayesinde 2 milyon tona ulaşarak Sovyet sonrası dönemin rekorunu kırdı. Son beş yıldaki üretim dinamikleri Şekil 5’te gösteriliyor. RUSYA’NIN MAKARNALIK BUĞDAY İHRACATI Rusya’nın makarnalık buğday ihracatı sezona bağlı olarak değişiyor. Beş yıl önce bu miktar yılda yaklaşık 100 bin ton- du. Rekor hacim, 2023/2024 sezonunda (Eylül-Ağustos) 636 bin tonla ulaşıldı. 2022/2023 sezonunda ise 557 bin ton ih- raç edildi; bu hacmin %59’u İtalya’ya, %22’si Türkiye’ye ve %16’sı Tunus’a gönderildi. Ayrıntılar Şekil 6’da yer alıyor. 2023/2024 sezonu, 636 bin tonla makarnalık buğday ihra- catında rekor bir yıl oldu, ancak bu ihracatın çoğu, hem miktar hem de kalite açısından elverişli olan 2022 hasadına daya- nıyordu. Aralık 2023’te Rusya’dan makarnalık buğday ihra- catına yasak getirildi; bu, sezonun nihai rakamlarını şüphesiz etkiledi. İtalya, %50 payla lider alıcı olmaya devam etti; AB ülkeleri toplamda %55’lik payla Rusya’nın makarnalık buğday ihracatının büyük kısmını oluşturdu. Türkiye, %21 payla ikinci sıradaydı; Tunus’un payı ise 2022/2023 sezonundaki %16’dan 2023/2024 sezonunda %19’a yükseldi. 2023/2024 ihracat sezonu hakkında daha fazla detay Şekil 7’de sunuluyor. Genel olarak, 2024, Rus makarnalık buğdayı için yasakların yılı olarak tanımlanabilir ve bu, ihracatın coğrafyasını önem- li ölçüde değiştirdi. 1 Haziran 2024’te Rusya’dan makarnalık buğday ihracat yasağı kaldırıldı, ancak 1 Temmuz’da Avrupa Birliği, Rus makarnalık buğdayına ton başına 148 avro ithalat vergisi getirerek sevkiyatları fiilen durdurdu. Ayrıca, Türkiye 21 Haziran’da makarnalık buğday dahil buğday ithalatına ya- sak getirdi. Sonuç olarak, Rusya’nın iki ana alıcısı olan İtalya ve Türkiye’ye sevkiyatlar imkansız hale geldi ve bu, ihracat coğrafyasını önemli ölçüde daralttı. Mevcut 2024/25 sezonunda (Eylül-Ocak) ihracat coğraf- yası, yukarıdaki kısıtlamalar nedeniyle büyük ölçüde değişti. Önceki yıllarda Rus makarnalık buğdayı 5-7 ülke tarafından satın alınırken, şimdi esasen yalnızca iki ana alıcı var: Tunus ve Cezayir. Sezonun ilk beş ayında (Eylül-Ocak), 223 bin ton (%79) Tunus’a, 56 bin ton (%20) Cezayir’e gönderildi. Böylece Kuzey Afrika ülkeleri, Rus makarnalık buğdayı için kilit bölge haline geldi. Şu anda Rus sevkiyatları, Tunus’un ihalelerinin %50’sinden fazlasını oluşturuyor; ancak Rus şirketleri ihalele- re doğrudan katılmıyor, kazanan teklif sahiplerinin sözleşme- leri üzerinden tahıl gönderiyor. Tunuslu şirketlere doğrudan sevkiyatlar da var, ancak bunlar küçük bir paya sahip. Cezayir, Tunus’a kıyasla makarnalık buğday için daha katı kalite gereksinimlerine sahip (özellikle %75 ve üzeri camsı- One of the key bottlenecks hindering the development of the Russian durum wheat market was the lack of official pro- duction data. However, thanks to the efforts of the industry community — including our association (RNAPM) — and the Ministry of Agriculture, starting in 2024, Rosstat (the official statistical agency of Russia) began publishing data on the sown areas, yields, and total production of durum wheat in Russia. These data are now provided separately for winter and spring durum wheat production. In 2024, Russia’s total durum wheat production reached 2.0 million tons, marking a record high for the entire post- Soviet period. This result was achieved thanks to a 25% in- crease in the area under durum wheat cultivation, combined with a surplus of soil moisture. The production dynamics of durum wheat over the past five years are shown in Figure 5. EXPORT OF DURUM WHEAT FROM RUSSIA Durum wheat exports from Russia vary depending on the season. Just five years ago, they amounted to about 100 thousand tons per year. A record volume of durum wheat was shipped in the 2023/2024 season, reaching 636 thousand tons (from September to August). In the 2022/2023 season, 557 thousand tons were exported, with 59% of this volume shipped to Italy, followed by Turkey with 22%, and Tunisia with a smaller share of 16%. More details are shown in Figure 6. The 2023/2024 season became a record year for durum wheat exports, reaching 636 thousand tons, but the majority of this export was based on the 2022 harvest, which was favorable both in terms of quantity and quality. In December 2023, a ban was introduced on durum wheat exports from Russia, which undoubtedly affected the final figures for the season. Italy remained the leading buyer, with a 50% share, while EU countries as a whole accounted for 55%, making up the bulk of Russia’s durum wheat exports in this season. Turkey was in second place again, with a 21% share, and Tunisia’s share slightly increased from 16% in the 2022/2023 season to 19% in the 2023/2024 season. More details on the 2023/2024 export season are shown in Figure 7. Overall, 2024 can be characterized as the year of bans for Russian durum wheat, which significantly altered the geography of its exports. On June 1, 2024, the ban on du- rum wheat exports from Russia was lifted, but by July 1, the European Union introduced an import duty of 148 EUR per ton on Russian durum wheat, effectively banning shipments from Russia. Additionally, Turkey introduced a ban on wheat imports, including durum, on June 21, which will remain in effect until May 31, 2025. Given Turkey’s durum wheat stock- piles, it is likely that this ban will be extended further. As a result, as of today, shipments of Russian durum wheat to the two main buyers — Italy and Turkey — have become impos- sible, significantly narrowing the geography of exports. The geography of exports in the current 2024/25 season has changed significantly due to the restrictions described above. In previous years, Russian durum wheat was pur- chased by 5-7 countries, but now, in essence, there are only two main buyers left: Tunisia and Algeria. In the first five months of the 2024/25 season (from September to Janu- ary), 223 thousand tons, or 79%, were shipped to Tunisia, and 56 thousand tons, or 20%, to Algeria. Thus, North Afri- can countries have become the key region for Russian du- rum wheat. As of today, Russian shipments account for more than 50% of Tunisia’s tender, although Russian companies do not participate directly in the tenders but instead ship grain based on the contracts of the winning bidders. There are also direct shipments to Tunisian companies, but these constitute a small share. Figure 6. Durum wheat exports from Russia in the 2022/2023 season, tons Şekil 6 . 2022/2023 sezonu Rusya makarnalık buğday ihracatı, ton Figure 7. Durum export from Russia in the 2023/2024 season, tones Şekil 7. 2023/2024 sezonu Rusya makarnalık buğday ihracatı, ton