Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2025 yılına ilişkin açıklanan Bitkisel Üretim 1. Tahmini, tarım sektörüne yönelik önemli sinyaller veriyor. Tarla ürünleri, sebzeler ve meyveler genelinde üretim azalırken, özellikle tahıl grubu ve buğday üretimindeki düşüş dikkat çekiyor.
TÜİK’in Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğiyle hazırladığı verilere göre, 2025 yılında toplam bitkisel üretimin bir önceki yıla göre genel anlamda düşeceği öngörülüyor. Açıklanan ilk tahmine göre; tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde (yem bitkileri hariç) %5,3, sebzelerde %1,7 ve meyveler, içecek ile baharat bitkilerinde ise %24,4 oranında üretim azalışı bekleniyor.
Bitkisel üretim, 2024, 2025
Tahıl Üretiminde Azalma, Mısırda İstisnai Artış
Türkiye'nin temel gıda maddelerinden biri olan buğday üretimi, 2025 tahminine göre %5,8 oranında azalarak 19,6 milyon ton seviyesine gerileyecek. Bu, son yıllarda buğday üretiminde yaşanan en dikkat çekici düşüşlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Tahıl grubundaki diğer önemli ürünlerde de benzer şekilde gerileme bekleniyor:
- Arpa üretimi: %8,0 azalışla 7,5 milyon ton
- Çavdar üretimi: %5,5 azalışla 243 bin ton
- Yulaf üretimi: %23,1 azalışla 300 bin ton
Ancak bu genel azalış trendine mısır üretimi istisna oluşturuyor. 2025 yılında mısır üretiminin %4,9 oranında artarak 8,5 milyon ton seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu artış, yem ve sanayi girdisi olarak kullanılan mısırın stratejik öneminin altını bir kez daha çiziyor.
Baklagiller ve Yağlı Tohumlarda Karışık Görünüm
Kuru baklagillerde nispeten istikrarlı bir görünüm var. 2025 tahminlerine göre:
- Nohut üretimi: 605 bin ton
- Kuru fasulye: 283 bin ton
- Kırmızı mercimek: 340 bin ton
Ancak yağlı tohumlarda çelişkili bir tablo dikkat çekiyor. Soya üretimi, %11,1’lik kayıpla 160 bin tona düşerken; ayçiçeği üretimi, %4,8 artışla 2,3 milyon ton olarak öngörülüyor.
Patates ve Şeker Pancarında Kayda Değer Gerileme
Türkiye’nin temel gıda maddelerinden olan patates üretiminin, 2025’te %13,0 oranında azalarak 6 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Bu durum hem gıda sanayisini hem de ihracat beklentilerini etkileyebilir.
Benzer şekilde şeker pancarı üretiminin de %6,5’lik düşüşle 21,5 milyon ton seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor.
Sebze grubunda, 2025 yılında %1,7’lik genel bir azalma öngörülürken bazı ürünlerde artış bazı ürünlerde düşüş bekleniyor. Karpuz, kuru soğan, patlıcan gibi ürünlerde sınırlı üretim artışları, Domates, kapya biber ve taze fasulye gibi ürünlerde ise düşüş öngörülüyor.
Ancak asıl dikkat çekici daralma meyve grubunda yaşanıyor. 2025 yılında meyve üretiminin bir önceki yıla göre %24,4 oranında azalarak 21,4 milyon ton seviyesine gerilemesi bekleniyor.
Sert kabuklu meyvelerde de dikkat çekici bir gerileme öngörülüyor. Fındık üretiminin %27,5, ceviz üretiminin %27,7 ve Antep fıstığının %54,6 oranında azalması tahmin ediliyor.
Açıklanan bu ilk tahmin, 2025 yılında tarımsal üretimde zorlukların yaşanabileceğine işaret ediyor. Özellikle kuraklık, girdi maliyetleri, üretici motivasyonundaki azalma ve iklim değişikliğine bağlı belirsizlikler, üretim düşüşünün temel nedenleri arasında sıralanıyor.
Tahıl ve özellikle buğday gibi temel ürünlerdeki üretim düşüşü, gıda arzı ve fiyat istikrarı açısından da sektörü yakından ilgilendiriyor. Türkiye'nin buğdayda dışa bağımlılık oranını azaltma hedefi doğrultusunda üretimdeki bu gerilemenin nasıl yönetileceği, kamu politikaları açısından da kritik bir gündem oluşturacak.