Beş aydır düşen FAO Gıda Fiyat Endeksi, Şubat 2026'da yeniden yükseldi. Tahıl, et ve bitkisel yağ fiyatlarındaki artışlar, süt ürünleri ve şekerdeki gerilemeye galip geldi.

Küresel buğday piyasası Şubat ayında yeniden hareketlendi. Birleşmiş Milletler’e bağlı Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) tarafından açıklanan verilere göre, dünya gıda emtia fiyatlarını izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi beş aylık düşüşün ardından Şubat ayında yeniden yükselişe geçti. Bu artışta en belirleyici faktörlerden biri küresel buğday fiyatlarında görülen yükseliş oldu.

FAO’nun yayımladığı son rapora göre, uluslararası gıda emtia fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi Şubat ayında ortalama 125,3 puan olarak gerçekleşti. Bu değer Ocak ayına göre yüzde 0,9’luk bir artışa işaret ederken, endeks hâlâ geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1 daha düşük seviyede bulunuyor.

Buğday fiyatları tahıl piyasasını yukarı çekti

FAO Tahıl Fiyat Endeksi Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 1,1 arttı. Bu artışın ana nedeni küresel buğday fiyatlarında yaşanan yükseliş oldu.

FAO’ya göre bu yükselişte iki önemli faktör etkili oldu. Bunlardan ilki Avrupa ve ABD’nin bazı bölgelerinde görülen don olayları nedeniyle ortaya çıkan üretim endişeleri. İkinci faktör ise Rusya ve Karadeniz bölgesinde devam eden lojistik aksaklıklar oldu. Bu gelişmeler, uluslararası piyasalarda buğday arzına ilişkin belirsizlikleri artırarak fiyatların yükselmesine yol açtı.

Aynı dönemde kaba tahıl fiyatları da sınırlı bir artış gösterirken, FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi yüzde 0,4 yükseldi. Bu artışta özellikle basmati ve Japonica pirinci çeşitlerine yönelik güçlü uluslararası talep etkili oldu.

Bitkisel yağlar yükseldi, şeker fiyatları geriledi

Şubat ayında gıda fiyatlarındaki genel yükselişte tahılların yanı sıra bitkisel yağ piyasasındaki artış da önemli rol oynadı.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi yüzde 3,3 artarak Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel palm yağı fiyatları güçlü ithalat talebi ve Güneydoğu Asya’daki mevsimsel üretim düşüşü nedeniyle yükseldi. Soya yağı fiyatları ise ABD’de biyoyakıt politikalarının destekleyici olacağı beklentisiyle arttı. Kanola yağı fiyatları Kanada’dan yapılacak ithalata yönelik güçlü talep beklentisiyle toparlanırken, ayçiçek yağı fiyatları Arjantin’den artan ihracat arzı nedeniyle sınırlı şekilde geriledi.

Buna karşılık FAO Şeker Fiyat Endeksi Ocak ayına göre yüzde 4,1, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 27,3 düştü. Bu düşüşte mevcut sezonda küresel şeker arzının yüksek olacağı beklentisi etkili oldu.

2026’da buğday üretimi düşebilir

FAO raporunda dikkat çeken bir diğer başlık ise 2026 yılına ilişkin buğday üretim tahminleri oldu. Kuruluşun ilk değerlendirmelerine göre küresel buğday üretiminin yaklaşık yüzde 3 düşerek 810 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Buna rağmen bu seviyenin son beş yılın ortalamasının üzerinde kalacağı öngörülüyor.

Üretimdeki olası düşüşün en önemli nedeni ise düşük fiyatların ekim kararlarını etkilemesi. Özellikle Avrupa Birliği, Rusya ve ABD’de çiftçilerin kışlık buğday ekim alanlarını azaltması bekleniyor.

Buna karşılık Hindistan’da hükümet teşviklerinin etkisiyle rekor seviyede ekim yapılması üretim görünümünü destekliyor. Pakistan’da üretim beklentileri olumlu, Çin’de ise genel görünüm istikrarlı olarak değerlendiriliyor.

Küresel tahıl üretimi rekor seviyeye ulaşıyor

FAO, 2025 yılı küresel tahıl üretimi tahminini de yukarı yönlü revize etti. Buna göre dünya tahıl üretiminin 3 milyar 29 milyon tona ulaşarak rekor kırması bekleniyor. Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 5,6’lık bir artış anlamına geliyor.

2025/26 sezonunda küresel tahıl tüketiminin ise 2 milyar 943 milyon ton ile yeni bir rekor seviyeye çıkacağı öngörülüyor. Artışın buğday, kaba tahıllar ve pirinç tüketiminden kaynaklanması bekleniyor.

Dünya tahıl stoklarının sezon sonunda 940,5 milyon tona yükselmesi ve küresel stok/kullanım oranının yüzde 31,9 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu oran, piyasalarda arz açısından görece rahat bir görünüm olduğuna işaret ediyor.

Küresel tahıl ticaretinin ise 2025/26 pazarlama yılında 501,7 milyon tona ulaşacağı ve bunun yıllık bazda yüzde 3,5’lik bir artış anlamına geldiği tahmin ediliyor. Bu seviye aynı zamanda tarihteki ikinci en yüksek ticaret hacmi olacak.

Enerji ve gübre maliyetleri buğday üretimini etkileyebilir

FAO bünyesinde faaliyet gösteren Agricultural Market Information System (AMIS) tarafından yayımlanan son piyasa değerlendirmesi de küresel buğday piyasasına ilişkin önemli risklere dikkat çekiyor.

Rapora göre Yakın Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin tırmanması, enerji ve gübre fiyatlarının yükselmesine yol açabilir. Bu durum dünya genelinde çiftçilerin üretim ve taşımacılık maliyetlerini artırarak tahıl piyasalarında yeni baskılar oluşturabilir.

41 ülke gıda yardımı ihtiyacıyla karşı karşıya

FAO’nun Küresel Bilgi ve Erken Uyarı Sistemi tarafından yayımlanan ayrı bir rapora göre, dünya genelinde 41 ülke gıda yardımı ihtiyacı içinde bulunuyor. Bu ülkelerin büyük bölümü Afrika’da yer alıyor ve çoğunlukla çatışmalar, güvenlik sorunları ve aşırı hava olayları nedeniyle gıda üretimi ve erişiminde ciddi zorluklar yaşanıyor.

Ayrıca 44 düşük gelirli gıda açığı olan ülkenin toplam tahıl üretiminin 2025/26 sezonunda yüzde 1 düşmesi, buna karşılık tüketimin yüzde 1,5 artması bekleniyor. Bu nedenle söz konusu ülkelerin tahıl ithalat ihtiyacının 55,7 milyon tona yükselmesi öngörülüyor.

Buğday piyasasında belirsizlik sürüyor

FAO verileri, küresel tahıl stoklarının görece rahat seviyede olduğunu gösterse de buğday piyasasının hâlâ hava koşulları, jeopolitik riskler ve lojistik aksaklıklara karşı oldukça hassas olduğunu ortaya koyuyor.

Başta Avrupa ve ABD’deki don riskleri, bazı ülkelerde ekim alanlarının daralması ve küresel tedarik zincirlerindeki belirsizlikler, önümüzdeki dönemde buğday fiyatlarının uluslararası piyasalarda yakından izlenmeye devam edeceğine işaret ediyor.