Dünya makarnalık buğday üretiminin üst üste üçüncü sezonda tüketimi aşması bekleniyor. Ancak önemli üretim bölgelerindeki kalite sorunları, yüksek proteinli üründe arzı daraltıyor. Durum buğdayı analisti Rossella Polito, çiftçilerin düşük bulduğu satış fiyatlarının gelecek sezon ekim alanlarını da baskılayabileceği uyarısında bulundu.

Küresel makarnalık buğday piyasasında toplam arz rahat bir görünüm sunarken, yüksek proteinli ürün tedarikinde sıkışıklık yaşanıyor. Başlıca üretim bölgelerinde hava koşullarının kaliteye etkisi, üst kalite durum buğdayı arayan alıcıların menşe seçeneklerini daraltıyor.

Black Silo Commodity Consulting ve Fryer’s Reports durum buğdayı analisti Rossella Polito, 22 Ekim’de Sofya’da düzenlenen Grain Academy konferansında yaptığı değerlendirmede, 2026/27 sezonunda küresel arz-talep dengesinin görece rahat olduğunu söyledi.

Bununla birlikte Güney Avrupa ve Kuzey Afrika’nın bazı bölgelerinde protein oranlarının düşük kaldığını belirten Polito, Kanada ürününün kalitesine ilişkin endişelerin de yüksek kalite şartlarını karşılayan durum buğdayında fiyat primini destekleyebileceğini ifade etti.

Uluslararası Hububat Konseyi’nin (IGC) ekim ayı tahminine göre dünya makarnalık buğday üretiminin 2026/27 sezonunda, önceki yılın biraz üzerinde 38,6 milyon ton olması bekleniyor. Üretimin üst üste üçüncü sezonda tüketimi aşması ve dönem sonu stoklarının yaklaşık 10 milyon tona yükselmesi öngörülüyor.

Polito’ya göre küresel toplam arzın rahat görünmesi, ürünün kalitesi ve bulunduğu bölge bakımından önemli farklılıkları gizliyor. Düşük kaliteli ürün bulunabilirken, yüksek proteinli durum buğdayı arayan alıcıların seçenekleri sınırlanabiliyor.

Yüksek proteinli üründe fiyat farkı açılıyor

Polito, Güney Avrupa’nın bazı bölgeleri, Türkiye ve Kuzey Afrika’da protein seviyelerinin genel olarak düşük olduğunu söyledi. Yunanistan’da hasat dönemindeki yağışlar kaliteyi olumsuz etkilerken, İtalya’da ürünün genel kalitesi iyi olmasına rağmen ortalama protein oranı düşük kaldı.

Fransa ise bu yıl olumlu bir istisna olarak öne çıkıyor. Polito, Fransa’nın üretiminin önceki yıla göre azalmasına karşın ürün kalitesinin oldukça yüksek olduğunu belirtti. Kazakistan’da da yüksek kaliteli durum buğdayı bulunduğunu, ancak üretimin gerilediğini ve ihracatçıların lojistik kısıtlarla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Kalite sınıfları arasındaki ayrışma İtalya fiyatlarına da yansıyor. Polito’nun Foggia piyasasına ilişkin paylaştığı verilere göre 12 Ekim’de en az yüzde 15 proteinli durum buğdayı 338 avro/ton, en az yüzde 11 proteinli geleneksel kalite ise 279 avro/ton seviyesinde bulunuyordu.

İki kalite arasındaki fark 59 avro/tona ulaşırken, Polito güçlü talep ve sınırlı arzın yüksek kaliteli ürün fiyatlarını desteklemeye devam edebileceğini söyledi.

Kanada’da kalite sonuçları bekleniyor

Kanada’da ekim alanlarının daralmasına rağmen makarnalık buğday üretiminin tarihsel olarak yüksek seviyede kalması bekleniyor.

Kanada İstatistik Kurumu’nun ön tahmini üretimi yaklaşık 6,4 milyon ton olarak gösteriyor. Polito ise nihai rakamın 7 milyon tona daha yakın gerçekleşebileceğini değerlendiriyor. Konferans tarihinde resmî üretim tahmini henüz kesinleşmemişti.

Eylül ayının ilk yarısındaki yoğun yağışlar, başlıca üretim bölgeleri Saskatchewan ve Alberta’da hasadı geciktirdi. Bu durum, ürünün bir bölümünün kalite sınıfının düşebileceği yönündeki endişeleri artırdı. İlk numune sonuçları kalite sorunlarına işaret ederken, nihai değerlendirmenin ilave testlerle netleşmesi bekleniyor.

Kanada’nın durum buğdayı stokları, 2021 kuraklığının ardından birkaç yıl düşük devir stoklarıyla seyrettikten sonra yeniden artıyor. Polito’ya göre nihai rekoltenin daha yüksek çıkması toplam arzı daha da artırabilir; ancak bu ürünün ne kadarının üst kalite şartlarını karşılayacağı ayrı bir soru olmaya devam ediyor.

ABD’de ise durum buğdayı üretimi yaklaşık yüzde 24 düşüşle 1,76 milyon tona, ekim alanı da yaklaşık yüzde 21 geriledi. Polito, hasat koşullarının Kanada’ya göre genel olarak daha elverişli olduğunu ve ortalama kalitenin iyi seyrettiğini belirtti.

Türkiye’de toplam arz yaklaşık 6 milyon tona ulaşabilir

Polito, Türkiye’nin 2026 yılı makarnalık buğday üretimini yaklaşık 4,5 milyon ton olarak değerlendirdi.

Yerel kaynakların 1,5 milyon tona kadar tahmin ettiği devir stokuyla birlikte toplam arzın yaklaşık 6 milyon tona ulaşabileceğini belirten Polito’ya göre Türkiye’nin uluslararası pazara daha yüksek miktarda durum buğdayıyla dönüp dönmeyeceğini fiyat rekabeti belirleyecek.

Söz konusu 6 milyon tonluk miktar, iç tüketim ve diğer kullanımlar düşülmeden hesaplanan toplam arzı ifade ediyor.

Polito, Türkiye FOB fiyatlarının yeniden rekabetçi hâle gelmesi durumunda ek ihracatın, özellikle orta kalite durum buğdayı piyasasında küresel fiyatları etkileyebileceğini söyledi.

Avrupa’da üretim doğuya kayıyor

Polito’nun sunumunda kullandığı tahmine göre AB durum buğdayı üretimi 2026’da önceki yıla kıyasla yüzde 11 düşüşle yaklaşık 7,7 milyon tona geriledi.

Daha uzun vadede ise Avrupa’da üretimin coğrafi dağılımı değişiyor. İtalya, Fransa ve İspanya gibi geleneksel üreticilerde ekim alanları daralırken, Orta ve Doğu Avrupa’daki bazı ülkeler üretimlerini artırdı.

Polito, Batı Avrupa’daki düşüşün nedenleri arasında yükselen üretim maliyetlerini, çiftçilerin yeterli bulmadığı satış fiyatlarını ve destek ödemelerindeki azalmayı gösterdi.

İtalya’nın diğer AB ülkelerinden durum buğdayı ithalatı, sunumda paylaşılan verilere göre 2021/22’de 820 bin tondan 2025/26’da 1,28 milyon tona yükseldi. Yunanistan ve diğer Avrupa ülkeleri bu tedarikte rol oynadı.

Ancak 2026’da birçok Avrupa ülkesinde üretimin düşmesi, İtalya’nın AB dışı menşelerden daha fazla durum buğdayı tedarik etmesini gerektirebilir.

Karadeniz’deki aksaklık Kazak durumunun çıkışını zorlaştırıyor

Polito, yüksek kaliteli ürün arayan alıcılar için lojistiğin de önemli bir kısıt oluşturduğunu söyledi.

Kazakistan durum buğdayının geleneksel olarak Rusya’nın Karadeniz ve Azak Denizi limanlarından yapılan sevkiyatları aksarken, Baltık’a yönelen alternatif güzergâhlar da liman ve demir yolu kapasitesi için diğer yüklerle rekabet ediyor.

Gürcistan’daki Poti Limanı alternatif bir çıkış noktası olmayı sürdürse de Polito’ya göre bu hat üzerinden taşınabilecek miktarlar sınırlı.

Lojistik sorunları, alıcıların asgari kalite şartları belirlediği Kuzey Afrika ihalelerinde menşe rekabetini de etkileyebilir. Polito, kalite ve fiyat koşullarına bağlı olarak Kanadalı ve ABD’li tedarikçilerin yanı sıra şartları karşılayan diğer menşelerin de bundan yararlanabileceğini belirtti.

2027 ekim kararları arz açısından belirleyici

Polito’ya göre önümüzdeki dönemin temel sorularından biri, çiftçilerin durum buğdayı fiyatları ile üretim maliyetleri arasındaki ilişkiye nasıl yanıt vereceği.

Kanada’da durum buğdayı, 2026’nın bir bölümünde ekmeklik yazlık buğdaya karşı fiziki piyasada genellikle sahip olduğu fiyat primini kaybetti. Güney Alberta’da yemlik buğday da birkaç ay boyunca yüksek kaliteli durum buğdayının üzerinde fiyatlandı; ekim ayında bu ilişki yeniden tersine döndü.

Zayıflayan fiyat avantajı bu yıl durum buğdayı ekim alanlarının azalmasına katkıda bulundu. Polito, bir sonraki ekim kararları öncesinde fiyat primi yeterince toparlanmazsa Kanadalı çiftçilerin alanları yeniden azaltabileceğini söyledi.

Avrupa’daki üreticiler de benzer bir hesapla karşı karşıya. Polito, son dönemdeki fiyat artışlarına rağmen birçok çiftçinin getiriyi yüksek maliyetleri karşılamak için yetersiz gördüğünü belirtti. Ekim alanlarının daha da daralması, mevcut sezonun ötesinde arzı etkileyebilir.