Karadeniz'de Rusya-Ukrayna savaşının tahıl ticareti üzerindeki baskısının giderek arttığına dikkat çeken HUBUDER Yönetim Kurulu Başkanı Erkan Genç, bölgeden yapılan sevkiyatların durma noktasına geldiğini söyledi. Türkiye'nin güçlü üretimi ve stokları sayesinde iç piyasada bir arz sorunu beklemediklerini belirten Genç, Cumhurbaşkanlığı liderliğinde tahıl koridorunun yeniden hayata geçirilmesinin hem Türkiye hem de küresel gıda arz güvenliği açısından kritik önem taşıdığını vurguladı.
Hububat Tedarikçileri Derneği (HUBUDER) Yönetim Kurulu Başkanı Erkan Genç, Bloomberg HT Tarım Analisti İrfan Donat'ın hazırlayıp sunduğu Tarım Analiz programında, Türkiye ve dünya tahıl piyasalarındaki son gelişmeleri değerlendirdi. Karadeniz'de artan güvenlik risklerinin bölgedeki tahıl ticaretini ciddi şekilde etkilediğini belirten Genç, Rusya ve Ukrayna'dan gerçekleştirilen sevkiyatların çok düşük seviyelere gerilediğine dikkat çekti.
“Yaptığımız kontratların hiçbiri yüklenmiyor”
Rusya ve Ukrayna ile gerçekleştirilen ticaretin savaşın şiddetlenmesiyle önemli ölçüde aksadığını belirten Genç, “Karadeniz bölgesinde yaptığımız ticaret şu anda durma noktasına geldi. Yaptığımız kontratların hiçbiri yüklenmiyor. Gemilere yönelik saldırılar nedeniyle bölgeden mal gelişi çok düşük seviyelere düştü” dedi.
Genç, sorunun çözümü için Türkiye'nin yeniden diplomatik inisiyatif üstlenmesi gerektiğini belirterek Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığının liderliğinde tahıl koridorunun tekrar gündeme getirilmesi çağrısında bulundu.
Türkiye'nin iç tüketiminde buğday sorunu beklenmiyor
Karadeniz'deki risklere karşın Türkiye'nin 2026 üretim sezonunda güçlü bir tablo ortaya koyduğunu vurgulayan Genç, hasadın yaklaşık yüzde 90'ının tamamlandığını, buğdayda yaklaşık 24 milyon ton, arpada ise yaklaşık 11 milyon tonluk üretim beklediklerini söyledi. Bu seviyelerin Türkiye'nin iç ihtiyacını fazlasıyla karşılayacağını belirten Genç, “Buğdayda hiçbir sıkıntımız yok. Asıl sıkıntı, ihracata yönelik üretimde Rusya ve Ukrayna'dan aldığımız hammaddelerde yaşanabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Özellikle un ve makarna sanayisinin Dahilde İşleme Rejimi kapsamında kullandığı ithal hammadde açısından Karadeniz ticaretinin önem taşıdığına dikkat çekilen programda, yem sektörünün ise soya, mısır ve ayçiçeği gibi hammaddelerde daha acil bir tedarik riskiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.
Genç, un ve makarna sanayisinde kısa vadede ciddi bir sıkıntı öngörmediklerini ancak yem sektöründe günlük tedarik akışının daha kritik olduğunu ifade etti. Karadeniz'e alternatif olarak Brezilya ve Meksika gibi daha uzak tedarik pazarlarının da değerlendirilebileceğini kaydetti.
Türkiye transit tahıl ticaretinin merkezi olabilir
HUBUDER Başkanı Genç'e göre tahıl koridorunun yeniden işler hale gelmesi, Türkiye için yalnızca hammadde tedariki açısından değil, transit ticaret bakımından da önemli fırsatlar yaratabilir.
Türkiye'nin liman, depolama ve lojistik altyapısının bu rolü üstlenmeye hazır olduğunu belirten Genç, “Limanlarımız şu anda müsait. Limanlardaki hareket sahamız ve depolama alanlarımız oldukça geniş. Büyük Panamax gemilerle ürünü Türkiye'ye getirip buradan diğer ülkelere transit ticaret yapabiliriz. Bunu rahatlıkla gerçekleştirebileceğimize inanıyoruz” ifadelerini kullandı.
“Mevcut fiyatlarla dünya ile rekabet etmek zor”
Türkiye'nin yüksek üretimini doğrudan buğday ihracatında değerlendirme ihtimaline de değinen Genç, mevcut fiyat seviyelerinin uluslararası rekabeti zorlaştırdığına işaret etti. TMO fiyatlarının ton başına yaklaşık 350 dolar seviyesine karşılık geldiğini, dünya piyasalarında ise fiyatların Karadeniz'deki gelişmeler sonrasında dahi 250-260 dolar civarında bulunduğunu belirten Genç, mevcut koşullarda Türkiye'nin buğday ihracatında fiyat rekabeti yapmasının kolay olmadığını söyledi.
Genç, 2023 yılında Türkiye'nin yaklaşık 1,8 milyon ton makarnalık buğdayı yaklaşık 78 ülkeye ihraç ettiğini hatırlatarak, o dönemde dünya fiyatlarının 400-450 dolar seviyelerine ulaşmasının Türkiye açısından önemli bir ihracat fırsatı yarattığını kaydetti. Ancak dünya üretiminde şu anda genel bir arz sorunu bulunmadığı için 2026'da benzer bir fiyat ortamının oluşmasını beklemediklerini ifade etti.
TMO alımlarının 13 milyon tona ulaşması bekleniyor
İç piyasadaki arz ve stok görünümünü de değerlendiren HUBUDER Başkanı, TMO'nun alımlarının 11 milyon tonu aştığını belirterek sezon sonunda buğday ve arpa toplamında yaklaşık 13 milyon tonluk alım beklediklerini söyledi.
Devir stokları da hesaba katıldığında Türkiye'nin 2027 hasadına kadar buğday arzında sorun yaşamayacağını öngördüklerini ifade eden Genç, depolama kapasitesinin de yeterli olduğuna dikkat çekti. Türkiye'de yaklaşık 15 milyon ton lisanslı depo kapasitesi bulunduğunu ve bunun yaklaşık yüzde 80'inin dolu olduğunu belirten Genç, TMO'nun da yaklaşık 4 milyon ton kapalı depo kapasitesine sahip olduğunu kaydetti.
2027 sezonu için üretim beklentisi olumlu
2026 sezonunda üreticilerin dekar başına ortalama 400-500 kilogram civarında verim elde ettiğini belirten Genç, güçlü rekoltenin gelecek sezon ekim kararlarını desteklemesini beklediklerini söyledi. Çiftçinin tahıl üretiminden uzaklaşmasını gerektirecek bir tablo görmediklerini ifade eden Genç, buğday ve arpa ekimlerinin önümüzdeki dönemde korunacağını, hatta artabileceğini öngördü.
“Tahıl koridoru Türkiye için büyük fırsat yaratabilir”
Yeni dönemde HUBUDER'in önceliklerine ilişkin değerlendirmesinde ise Genç, en önemli başlıklardan birinin Karadeniz tahıl ticaretinin yeniden güvenli hale getirilmesi olduğunu vurguladı.
“Tarım koridoru, tahıl koridoru ya da gıda güvenliği koridoru yeniden açılırsa burada çok büyük fırsatlar yakalayacağımıza inanıyoruz” diyen Genç, ilgili bakanlıklarla görüşmelerin sürdüğünü söyledi. Türkiye'nin limanları, gemileri, depolama kapasitesi ve stratejik konumuyla Karadeniz tahıl ticaretinde yeniden önemli bir merkez haline gelebileceğini belirten Genç, sektörün bu konuda güçlü bir beklenti içerisinde olduğunu ifade etti.