Puratos Türkiye’nin sürdürülebilirlik vizyonu doğrultusunda yürüttüğü Yadigâr Buğdaylar Projesi, Anadolu’nun yerel buğday mirasını korumak, belgelemek ve yeniden üretime kazandırmak amacıyla 2023 yılında başlatıldı. Proje kapsamında, Sivas’ın Kangal ilçesine bağlı Kuşkayası Köyü Çalözü Mezrası’nda unutulmaya yüz tutmuş yadigâr (atalık) Zerun buğdayı farklı disiplinlerden akademisyenlerle birlikte yeniden toprağa kazandırıldı. Bu buğdaydan elde edilen Sapore Zerun ekşi mayası ile Turna Ekmeği reçeteleri geliştirildi. 

Sivas’ın Kuşkayası Köyü Çalözü Mezrası’nda, yüzyıllar önce olduğu gibi bugün de toprağa umutla karışan Zerun buğdayı; dayanıklılığı, aromatik tadı ve tarihsel değeriyle Anadolu’nun nadide tohumlarından biri. Bu mirasın kuşaktan kuşağa taşınmasında, bölgenin tarım kültürünü sürdüren Aktan Ailesi önemli bir rol üstleniyor.

Puratos Türkiye ile birlikte yürütülen çalışmalar kapsamında Zerun buğdayının ekimden hasada uzanan yolculuğu hem bilimsel analizlerle hem de saha gözlemleriyle adım adım takip edildi. Buğdayın dört mevsimi belgeselde kayıt altına alınırken, elde edilen veriler yerel tohumların yeniden üretim döngüsüne kazandırılmasına zemin hazırladı; böylece tarladan sofraya uzanan bu yolculuk, toprağın hafızasını ve bölgenin tarımsal kültürünü görünür kılan bütüncül bir anlatıya dönüştü.

Bilim Kurulu Rehberliğinde Üç Yıllık Takip

Yadigâr Buğdaylar Projesi; Prof. Dr. Mehmet Sertaç Özer, Prof. Dr. Zafer Yenal, Prof. Dr. Sevinç Yücecan ve Ziraat Yüksek Mühendisi Nesrin Karataş’tan oluşan bilim kurulunun rehberliğinde ilerliyor. Bilim kurulu, Anadolu buğdaylarının tarihsel, besinsel ve sosyo‑ekonomik değerine odaklanırken; tarımsal çeşitliliğin korunması, beslenme kalitesinin güçlendirilmesi ve yerel üretim modellerinin sürdürülebilirliği üzerine ortak çalışmalar yürütüyor.

Zerun buğdayının Sivas Kangal Kuşkayası Köyü’nde üçüncü kez toprakla buluşturulmasıyla üretimde süreklilik sağlanıyor, yerel buğdayların iklim koşullarına ve toprağa verdiği yanıt uzun soluklu olarak izleniyor. Bu yıl yapılacak hasatla birlikte proje, yerel tarımın devamlılığına ve biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik bir öğrenme alanı olarak büyümeyi sürdürüyor.

Anadolu’nun Atalık Buğdayından İlk Ekşi Maya

Puratos Türkiye, ekşi maya geleneğini yerel buğdaylarla buluşturma hedefi doğrultusunda, Türkiye’de ilk kez bir yadigâr (atalık) buğdaydan ekşi maya üretiyor. Bu adım, yerel buğdayların karakterini koruyan özgün bir maya kültürünün doğmasını sağlarken, Anadolu’nun zengin tahıl mirasını geleceğin ekmekçiliğine taşıyor.

Zerun buğdayından elde edilen Sapore Zerun ekşi mayası ile geliştirilen Turna Ekmeği, toprağın bilgeliğini çağın ekmekçilik anlayışıyla buluşturan bir ürün olarak konumlanıyor. Turna Ekmeği, emeğin, toprağın ve bilimin aynı hamurda birleştiği bu yolculuğun sofralara yansıyan simgesi niteliğini taşıyor.

Gıda Okuryazarlığına Katkı

Yalnızca bir ürün inovasyonu değil, bilgiye dayalı bir gıda farkındalık hareketi olarak konumlanan proje, www.yadigarbugdaylarinizinde.com platformu aracılığıyla profesyonellere ve tüketicilere yadigâr buğdayların önemini, ilkim değişikliğine karşı gücünü, sofralarda yer almasının beslenmeye katkısını açık eğitim içerikleri, belgeseller ve ürün anlatımları ile sunuyor. Ürün ambalajları ve basılı malzemelerde yer alan QR kodlar aracılığıyla kullanıcıları bu dijital öğrenme alanına yönlendiriyor. Böylece, gıda okuryazarlığını artıran ve yadigâr buğdayları hem kültürel hem de bilimsel bağlamda anlatan bütüncül bir öğrenme ekosistemi oluşturuyor.

Ödüllerle Tescillenen Proje

Yadigâr Buğdaylar Projesi, sürdürülebilirlik, gıda okuryazarlığı ve bilgi paylaşımı alanındaki yaklaşımıyla hayata geçtiği günden bu yana sektörde dikkat çekiyor. Puratos Türkiye, Sapore Zerun ile yürüttüğü bu çalışma kapsamında, Gıda, İçecek ve Tarım Politikaları Merkezi (GİFT) tarafından 14 Ekim 2025’te Boğaziçi Üniversitesi’nde düzenlenen Gıda Plus Ödülleri’nde “En Yenilikçi Gıda Okuryazarlığı Girişimi” ödülüne layık görüldü; 71 firmanın 209 başvurusu arasından 35 kategoride değerlendirilen projeler arasında gıda okuryazarlığına katkısı ve bilgi temelli farkındalık yaklaşımıyla öne çıktı.

Proje ayrıca, 2025 Sürdürülebilir Gıda Ödülleri’nde “Sürdürülebilir Gıda İletişimi” kategorisinde ödüle değer görüldü; yerel üretim kültürünü, bilimsel çalışmaları, belgesel anlatımını ve gıda okuryazarlığını aynı çatı altında buluşturan yaklaşımıyla dikkat çekti.

Yerel Üretimden Sürdürülebilir Geleceğe

Ekmekçilik, pastacılık ve çikolata alanlarında sunduğu ürün ve çözümlerle küresel ölçekte faaliyet gösteren Puratos, Yadigâr Buğdaylar Projesi ile global bilgi birikimini Anadolu’nun yerel üretimiyle buluşturuyor. Zerun buğdayının üçüncü kez toprakla buluştuğu bu sezon, proje yerel çeşitlerin korunması, yeniden üretime kazandırılması ve sürdürülebilir tarım anlayışının desteklenmesi amacıyla çalışmalarını, yaklaşan hasat dönemine doğru adım adım ilerleterek sürdürüyor.