Güneydoğu Anadolu’nun ihracatında lokomotif rol oynayan buğday unu ve makarna sektöründe gerileme sürüyor. Irak’ta artan yerli üretim ve sıkı ithalat düzenlemeleri un ihracatını yüzde 35’e varan oranda geriletirken, makarna ihracatı da yüzde 3,2 azaldı.
Güneydoğu Anadolu’nun lokomotif sektörlerinden hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri, 2025’in ilk sekiz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 artışla 2,3 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Ancak bu artış, bölgenin iki stratejik ürünü olan buğday unu ve makarnadaki gerilemeyi gölgeleyemedi.
Celal Kadooğlu
Türkiye’nin 12 yıldır dünya lideri olduğu buğday unu ihracatında keskin bir düşüş yaşandı. Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, “İlk 8 ayda buğday unu ihracat miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35’e yakın gerileyerek 1,5 milyon tona, gelir ise yüzde 33,7 azalarak 575,5 milyon dolara indi” dedi.
Kadooğlu, düşüşün en büyük nedeninin Irak pazarındaki değişimler olduğunu vurguladı: “Irak’ta yerli buğday ve un üretiminin sübvansiyonlarla desteklenmesi, ithalat düzenlemelerinin sıkılaştırılması ve gümrük gecikmeleri ihracatımızı zorlaştırıyor. Irak’taki fabrika yatırımları pazar kaybı riskini artırıyor. Suriye’ye ihracatımız artsa da neredeyse buğday fiyatına un satmamız kârlılığı zorluyor.”
Kadooğlu’na göre üretim maliyetlerinin kontrolü, yeni pazar arayışlarının hızlanması ve Irak ile siyasi-ticari diyalogların güçlendirilmesi, sektörün yeniden ivme kazanması için kritik önemde.
Makarna ihracatı da düşüşte
Türkiye’nin önemli ihracat kalemlerinden makarnada da olumsuz bir tablo dikkat çekiyor. Bölgeden yapılan makarna ihracatı, 2025’in ilk sekiz ayında yüzde 3,2 azalarak 395,8 milyon dolara geriledi. Artan enerji ve girdi maliyetleri, rekabetin yoğunlaştığı küresel pazarda kârlılığı baskı altında tutuyor.
Kadooğlu, “Buğday unu ve makarna ihracatında yaşanan kaybı telafi etmek için hem üretim maliyetlerinin düşürülmesi hem de yeni pazarlara hızlı biçimde açılmak zorundayız” diyerek sektörün önümüzdeki dönemde atacağı adımların önemini vurguladı.