Claudio Zanão: “Dünya makarna ticareti de sürekli artmaya devam ediyor. Küresel artışın kaynağına baktığımızda, bu artışın en az tüketim oranına sahip Asya Pasifik ya da Orta Doğu/Afrika’da bulunan tüketicilerden kaynaklandığını görebiliriz. Bu ülkelerdeki makarna pazarları nispeten küçük bir tabandan çok hızlı bir şekilde artışa geçiyor.” Dünya makarna pazarı her geçen gün büyümeye devam ediyor. Uluslararası Makarna Organizasyonu (IPO) Başkanı Claudio Zanão’ya göre bu büyümede; hali hazırdaki büyük tüketicilerden ziyade makarnayla yeni yeni tanışmaya başlayan ülkeler daha önemli bir etkiye sahip. Bu tür ülkelerin gelecekte makarna sektörünün büyümesi için önemli bir potansiyel teşkil edeceğini düşünen IPO Başkanı Zanão, bu düşüncesini şöyle dile getiriyor: “Son yıllarda da gördüğümüz gibi; makarna endüstrisinin büyümesinde rol oynayan öncüler, şu anda makarna pazarlarının henüz gelişememiş olduğu ülkelerden çıkacaktır. Çin ve Hindistan gibi ülkelerde artan gelire sahip tüketiciler, yeni mutfakları denemeye daha yatkın oluyorlar. Bu ülkelerde kişi başına düşen makarna harcaması oldukça düşük miktarda; bu sebeple de pazar daha fazla büyüme potansiyeline sahip. Tüketicilerin, beslenme alışkanlıklarına kolayca dahil edebileceği düşük maliyetli temel gıda maddesi olarak kuru makarnanın tüketilebileceği Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde de aynı şey geçerli.” Gelişmiş pazarlarda büyümenin çok daha yavaş seyrettiğini vurgulayan Zanão, dünya makarna pazarıyla ilgili sorularımızı yanıtladı. Konunun ayrıntılarını röportajda bulabilirsiniz. Sayın Zanão, öncelikle bize dünya makarna tüketimi, tüketimde öne çıkan ülkeler ve bu ülkelerdeki kişi başı makarna tüketimi hakkında biraz bilgi verebilir misiniz? Tahminlere göre dünyada yaklaşık 13.5 milyon ton makarna üretimi yapılıyor. İtalya; üretimde, üretim tesislerinde, ulusal tüketimde, kişi başına tüketimde ve ihracatta üstünlüğünü sürdürüyor. Dünyanın en büyük üç makarna üreticileri yılda 3.3 milyon tonluk üretimle İtalya, 2 milyon tonla Amerika Birleşik Devletleri ve 1.3 milyon ton ile Brezilya’dır. Buna karşılık tüketim miktarları göz önüne alındığında kişi başına tüketimde lider ülkeler; yılık kişi başına 26 kg ile İtalya, 12.3 kg ile Venezüella ve 11.9 kg ile Tunus’tur. Yunanistan (10,6 kg), İspanya (5,3 kg), Arjantin (7,9 kg) ve Peru (8,3 kg) son dönemde tüketimlerini arttıran ülkelerdir. Biraz da dünya makarna ticareti hakkında bilgi verir misiniz? Dünya makarna ithalatında ve ihracatında öne çıkan ülkeler, bunların ithalat ve ihracat miktarları hakkında neler söyleyebilirsiniz? Global Trade Atlas’a göre; 2012 yılında dünya makarna ticareti hacmi yaklaşık 3.7 milyon ton olarak tahmin ediliyor (2011’e kıyasla yüzde 5’lik artış). İhracatta lider ülke tabi ki İtalya. İtalya’nın makarna ihracatı yaklaşık olarak 1.8 milyon ton (2011’e kıyasla yüzde 2’lik artış). Bu da dünya makarna ticaretinin yüzde 49’una denk geliyor. İkinci en büyük ihracatçı ise 437,000 tonluk ihracatla Türkiye’dir. Son yıllarda Türkiye makarna ihracatında çok büyük artış yaşamıştır (2011’e kıyasla yüzde 28’lik artış). İhracat hacimleri 137,000 tondan 74,000 tona kadar değişiklik göstermekle birlikte Belçika, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Meksika ve Fransa da diğer büyük ihracatçılardır. Önemli ithalatçı ülkeler ise Almanya (toplam ihracatın yüzde 14’ü), ABD (yüzde 12), Fransa (yüzde 11), Japonya (yüzde 6), İngiltere (yüzde 6) ve Kanada’dır (yüzde 4). Hem tüketim oranları hem de dünya ticaretine konu olan makarna miktarı açısından dünya makarna pazarını ve yaşanan değişimi değerlendirebilir misiniz? Küresel toplu tüketim trendi, halihazırda oldukça büyük olan makarna nüfuzundan dolayı oldukça istikrarlı ve güçlü. Euromonitor analizine göre; perakende satış hacmi büyümeye devam ettiği için küresel makarna pazarı gücünü koruyor. 2011 yılında yüzde 1’den fazla artış gösteren küresel makarna perakende satış hacmi, 2012 yılında yüzde 1 artarak neredeyse 10.9 milyon tona ulaştı. Bu artış; kullanışlı, besleyici ve uygun fiyatlı yemek seçimi olarak tüketicilerin giderek artan bir şekilde makarnaya yönelmesinin göstergesidir. Dünya makarna ticareti de sürekli artmaya devam ediyor. 2011’de yüzde 8’den fazla artış gösteren ihraç edilen küresel makarna hacmi, 2012 yılında da yüzde 5 oranında arttı. Fakat küresel artışın kaynağına baktığımızda, bu artışın en az tüketim oranına sahip Asya Pasifik ya da Orta Doğu/Afrika’da bulunan tüketicilerden kaynaklandığını görebiliriz. Bu bölgelerdeki tüketiciler geleneksel gıda maddelerinin dışına çıkıp gıdalarla ilgili daha fazla şey öğrenmeye devam ettikleri için ekonomik, rahat ve kolay hazırlanabilen çok yönlü kalori kaynağı olarak makarnaya daha sıcak bakmaya başlıyorlar. Sonuç olarak da, bu ülkelerdeki makarna pazarları nispeten küçük bir tabandan çok hızlı bir şekilde artışa geçiyor. Diğer yandan daha gelişmiş pazarlara sahip ülkelerdeki tüketicilerin makarnaya karşı olan ilgisi artarak devam ediyor. Fakat bu bölgelerdeki alternatif yemek seçimlerinin çok geniş bir yelpazeye sahip olmasından dolayı büyüme oranı daha az dinamiktir. Dünya genelinde, bölgelerin, kıtaların veya ülkelerin makarna tüketim alışkanlıklarında ne gibi farklılıklar söz konusu? Bölgelerin tüketiminde öne çıkan makarna çeşitleri, türleri nelerdir? Örneğin Brezilya’da hangi makarna çeşitleri daha çok tercih ediliyor? Genel anlamda makarna pazarı gücünü korurken, tüketimde güçlü bölgesel farklılıklar görebiliriz. Kişi başına tüketim oranları temel alındığında, Batı Avrupa ve Kuzey Amerika ülkeleri diğer ülkeleri makarna konusunda geride bırakıyor. Diğer taraftan da Asya Pasifik, Orta Doğu ve Afrika bölgeleri hala büyük oranda gelişmemiş makarna pazarlarına sahip. Bu bölgelerde kişi başına makarnaya yapılan perakende harcamaları, diğer tüm bölgelerdekinden çok daha azdır. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika gibi bazı bölgeler, makarnayı temel gıda maddesi olarak kullanıyor. Bu bölgelerde yemeklerin çoğu makarna veya patates çeşitlerine dayanıyor. Bu yüzden bu bölgelerde makarna çeşitleri ve şekilleri daha geniş bir yelpazeye sahiptir. Örneğin; İtalya’da 600 değişik makarna şekli bulunmaktadır. Diğer bölgelerde ise beslenme pirinç ve erişte gibi diğer geleneksel gıda maddelerine dayanmaktadır. Örneğin; Brezilya’da günlük beslenme pirinç ve fasulyeye dayanmaktadır. Bu yüzden de ülkedeki makarna tüketimi haftada birkaç kez ile sınırlanıyor; bu da sadece 50 değişik makarna şekline sahip olduğumuz anlamına geliyor. Bu 50 çeşide rağmen tüketimin yüzde 57’sini spagetti, yüzde 14’ünü de burgu makarna oluşturmaktadır. Geriye kalan miktar ise diğer tüm makarna şekillerini içermektedir. Makarna tüketim alışkanlığının son yıllarda bir değişim gösterdiğini düşünüyor musunuz? Özellikle günümüz tüketicilerinin makarnadan beklentileri hakkında neler söyleyebilirsiniz? Evet, tüketim alışkanlığı son yıllarda bir değişim göstermiştir. Her yeni sezon, bilim insanları tarafından yaratılan yeni beslenme şekilleriyle yeni yeme alışkanlıkları oluşmaktadır. Günümüzde bazı çalışmalar düşük karbonhidratlı beslenmenin zararlı etkilerini ispatlamasına ve tüm besinleri içeren dengeli bir beslenmenin daha önemli olduğunu göstermesine rağmen; düşük karbonhidratlı beslenmenin hala popüler olması nedeniyle son zamanlarda büyük bir engelle karşılaşıyoruz. Son yıllarda gelişmiş pazarlarda büyümenin önemli bir destekleyicisi de; yüksek birim fiyatlarla perakendede katma değer sunan ve sağlıklı özelliklerinden dolayı tüketicileri makarna tüketimine teşvik eden sağlıklı makarnadır (organik, yüksek lif oranı içeren, glütensiz ve karbonhidrat oranı düşük). Euromonitor’e göre; 2012 yılındaki toplam pazarın oldukça büyük bir kısmını oluşturan sağlık/wellness çeşitleri, toplam makarna satış değerinin yüzde 11’ini temsil etmektedir. Günümüz tüketicileri sadece tam tahıllı ürünler gibi sağlıklı gıdalara değil ayrıca kolaylık sağlayan ürünlere de yöneliyor. Bu sebeple de soğutulmuş/taze ürünler ve hazır eriştenin popülaritesi de artıyor. Tüketiciler taze makarnayı hem sağlıklı hem de hazırlaması kolay ve çabuk bir gurme seçeneği olarak görüyor. Dünya makarna pazarının, özellikle tüketim açısından, gelecek potansiyeli nedir? Makarna tüketiminin artışını engelleyen nedenler veya tüketicinin makarnayla ilgili yanlış algıları nelerdir? Bu algılar nasıl değiştirilebilir? Son yıllarda da gördüğümüz gibi; makarna endüstrisinin büyümesinde rol oynayan öncüler, şu anda makarna pazarlarının henüz gelişememiş olduğu ülkelerden çıkacaktır. Çin ve Hindistan gibi ülkelerde artan gelire sahip tüketiciler, yeni mutfakları denemeye daha yatkın oluyorlar. Bu ülkelerde kişi başına düşen makarna harcaması oldukça düşük miktarda; bu sebeple de pazar daha fazla büyüme potansiyeline sahip. Tüketicilerin, beslenme alışkanlıklarına kolayca dahil edebileceği düşük maliyetli temel gıda maddesi olarak kuru makarnanın tüketilebileceği Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde de aynı şey geçerli. Daha gelişmiş pazarlara baktığımızda büyümenin daha yavaş olduğu görülüyor. Bu bölgelerde diğer gıdalarla güçlü rekabetin yanı sıra büyüme için daha az alan var. Kuzey Amerika, Latin Amerika ve Doğu Avrupa gibi bölgelerde talep artmaya meyilli görünse de, gelişmekte olan bölgelerde büyüme daha yavaş olacaktır. Genelde makarnanın besleyici özellikleri ile ilgili yanlış algıların yaygın olması, makarna tüketiminin artışını baltalamaktadır. En önemli engel geçici diyetler ve “karbonhidratlar şişmanlatır” mitinin yaygın olmasıdır. Her zaman şişmanlatmayan tek şeyin su olduğunu söylerim. Kilo vermede en iyi yolun dengeli bir beslenme ile sağlanacağını doğrulayan çalışmaları her zaman yaymaya çalışıyoruz. Düşüncemiz, insanları doğru beslenme konusunda daha iyi bir şekilde bilgilendirmektir. Değiştirmesi zor bir diğer engel de makarna kültürünün eksikliği. Her zaman kişi başına tüketimi arttırma ve makarna değerlerine karşı tüketici bilinci oluşturma düşüncesi içinde çalışıyoruz. Özellikle Brezilya gibi makarna kültürü olmayan ülkelerde, tüketimi arttırmak için yeteri derecede potansiyel olduğuna inanıyoruz. Bunun için de insanların; şekilleri, tarifleri ve sosları çeşitlendirmesi oldukça önemli. Örneğin; Brezilya’da 50’nin üzerinde farklı şekil olmasına rağmen tüketilen makarnanın yüzde 57’si spagetti. Makarna tüketimini arttırmanın bir diğer yolu da tüketicilere nasıl doğru makarna pişirildiğini öğretmektir. Tüketiciler gurme gıdalarla daha da ilgili olmaya başlıyor. Yemek programlarının, ünlü şeflerin ve evde gurme pişirme tekniklerinin artması insanların yeni gıda tecrübeleri arayışında olduğunun göstergesidir. Makarna; bir dizi eşsiz ve çeşitli yemek seçeneği ile hem sanatsal hem de ustaca kullanılabilecek çok yönlü bir besindir. Bu trend, makarna cirolarında yeni fırsatlar yaratmaya yardımcı olmaktadır. Özellikle makarnanın seyrek olarak tüketildiği bölgelerdeki tüketiciler, giderek artan bir şekilde makarnanın ekonomik, kullanışlı ve kolay hazırlanabilir bir gıda maddesi olduğu bilincine sahip oluyor. Bu bölgeler, geleceğe yönelik büyüme oranında muazzam bir potansiyele sahiptir. Biraz da Uluslararası Makarna Organizasyonu (International Pasta Organisation) IPO’nun makarna piyasasındaki rolü ve yaptığı çalışmalar hakkında bilgi verir misiniz? Uluslararası Makarna Organizasyonu, kendini dünyanın her yerinde makarna tüketimi ve bilincini geliştirmeye adamış kar amacı gütmeyen bir dernektir. IPO Genel Sekreterliği, AIDEPI (İtalyan Şekerleme ve Makarna Sanayicileri Derneği) tarafından yönetilmektedir. Kuruluşundan beri derneğin Genel Sekreteri Raffaello Ragaglini’dir. IPO, dünyanın en büyük makarna üreticisi ve tüketicisi olan ülkeler arasından 18 tanesinin (Arjantin, Belçika, Brezilya, Kanada, Şili, Kolombiya, Kosta Rika, Fransa, Guatemala, İran, İtalya, Meksika, Portekiz, İspanya, Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Uruguay ve Venezuela) derneklerini ve makarna örgütlerinin temsilcilerini bir araya getirmektedir. IPO’nun amacı makarna kavramını ve besinsel değerini açıklayarak dünya makarna pazarının büyümesini desteklemektir. Yani temel amacımız makarna tüketimini arttırmaktır. Bu yüzden de derneklerimize rehberlik etmeye, tüketicilere kaliteli bilgi yaymaya ve sektörü canlandıracak iletişim ve tanıtım faaliyetleri için fikirler geliştirmeye çalışıyoruz. Bilim insanları ve teknik uzmanlarla kongre ve sergiler düzenlemek için de çok sıkı çalışıyoruz. Aktivitelere destek olarak ayrıca IPO; makarna üretimi, ilaç ve gıda bilimi alanlarında uluslararası arenada tanınmış uzmanlardan oluşan bir Bilimsel Danışma Kurulu oluşturdu. Şu anda 17 farklı ülkeden 25 kadar uzman bu Komiteye katılmaktadır. Son olarak gerek makarna endüstrisi üyelerine gerekse tüketicilere tavsiyeniz nedir? Neler eklemek istersiniz… Tüketicilere tavsiyem her zaman kaliteli bilgi arayışında olmalarıdır. Herhangi bir diyete başlarken ya da kilo verme yöntemi seçerken, her bir beslenme şeklinin risk ve faydalarını belirten sağlık profesyonellerine danışılmalılar. Üreticiler için de bilgi oldukça önemlidir. Rekabetçi kalmak için dünya tüketimindeki, tüketici tercihlerindeki ve üretim süreçlerinin yeniliklerindeki değişimlerin farkında olmak iyidir. Küresel olarak hızlı bir şekilde artan internet kullanımından; internetin ve sosyal medyanın müşterilerle interaktif bir şekilde kullanımından; müşterilerle iletişim kurabilmek için Facebook, YouTube ve Twitter’daki varlığımızı geliştirme tekniklerinden faydalanmalıyız. Gıda hizmetleri daha fazla potansiyel sunuyor. Küresel gıda hizmeti pazarı genişlemeye devam ediyor ve makarna bu genişlemenin önemli bir parçası olabilir. Gıda hizmet kanalları için makarnanın küresel satış hacminin, gelecekte ekonomik iyileşme ve tüketici eğilimleri lehine kolaylığı hızlandıracak şekilde artması bekleniyor Amacımız; özellikle makarnanın oldukça az tüketildiği bölgelerdeki tüketici sayısını arttırmak, ekonomik, kullanışlı, sağlıklı ve lezzetli kolay hazırlanabilir bir gıda maddesi olarak makarna bilinci oluşturmaktır. Bunlar geleceğe yönelik güçlü bir potansiyelin temelini oluşturan niteliklerdir.