Codex Alimentarius Komisyonu, ilk kez fırıncılık mayasına yönelik uluslararası standardı kabul etti. Türkiye'nin Çin ve Fransa ile birlikte hazırlanmasına katkı sunduğu standart; maya kalitesi, güvenliği ve uluslararası ticarette ortak bir referans oluşturarak küresel fırıncılık sektöründe yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Fırıncılık sektörünün en temel hammaddelerinden biri olan mayada uluslararası standart eksikliğini giderecek tarihi bir adım atıldı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından yürütülen Codex Alimentarius Komisyonu'nun (CAC) 49. Oturumu'nda, dünyada ilk kez "Fırıncılık Mayası Standardı" (Standard for Bakers' Yeast) kabul edildi. Karar, ekmek ve unlu mamuller sektöründe kullanılan mayanın kalite kriterlerinden uluslararası ticaretteki teknik referanslara kadar geniş bir alanda ortak bir çerçeve oluşturuyor.
Türkiye açısından da önemli bir başarı niteliği taşıyan standart, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın koordinasyonunda Çin ve Fransa ile birlikte yürütülen teknik çalışmalar sonucunda Codex tarafından onaylandı. Böylece Türkiye, küresel gıda standardizasyonunda aktif rol üstlenen ülkeler arasında bir kez daha öne çıktı.
Fırıncılık sektörü için ortak teknik dil
Yeni Codex standardı, taze ve kuru fırıncılık mayasının uluslararası ölçekte ortak tanımlanmasını sağlayan ilk düzenleme olma özelliğini taşıyor. Standart; ürünün fiziksel ve kimyasal özellikleri, mikrobiyolojik kriterleri ve temel kalite parametreleri için ortak referans oluştururken, üreticiler, tedarikçiler, fırıncılar ve düzenleyici otoriteler arasında aynı teknik dilin kullanılmasını hedefliyor.
Sektör temsilcilerine göre bu gelişme yalnızca mevzuat açısından değil, üretim süreçleri bakımından da önemli kazanımlar sağlayacak. Ortak standart sayesinde farklı ülkelerde faaliyet gösteren üreticiler aynı kalite kriterlerine göre değerlendirilirken, uluslararası ticarette teknik farklılıklardan kaynaklanan belirsizliklerin azalması bekleniyor.
ISO standardını tamamlayan ikinci adım
Codex standardı, 2025 yılında yayımlanan ISO 23983:2025 standardını tamamlayan ikinci küresel adım olarak değerlendiriliyor. Avrupa Maya Üreticileri Konfederasyonu (COFALEC) öncülüğünde hazırlanan ISO standardı, taze ve kuru fırıncılık mayasının fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerini tanımlayan ilk uluslararası teknik doküman olmuştu.
Codex tarafından kabul edilen yeni düzenleme ise bu teknik tanımları uluslararası gıda mevzuatı ve ticaret sistemiyle ilişkilendirerek daha kapsamlı bir referans çerçevesi oluşturuyor. Böylece sektör artık hem ürün özelliklerini hem de gıda güvenliği ve ticari uygulamaları kapsayan iki tamamlayıcı uluslararası standarda sahip oluyor.
Kalite ve güvene katkı sağlayacak
COFALEC, yeni standardın küresel fırıncılık sektörü için tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirterek, ortak kalite kriterlerinin tüketici güvenini güçlendireceğini, adil ticareti destekleyeceğini ve inovasyonu teşvik edeceğini vurguladı. Konfederasyona göre standart, üretimden kalite kontrol süreçlerine kadar tüm değer zincirinde objektif ve uygulanabilir bir referans sunuyor.
COFALEC Genel Sekreteri Carlotta Trucillo, standardın maya sektörü için tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirterek, ISO 23983:2025 ile başlayan standardizasyon sürecinin Codex standardıyla küresel ölçekte tamamlandığını söyledi. Trucillo, yıllar süren teknik iş birliğinin ürünü olan bu çalışmanın, taze ve kuru fırıncılık mayası için ilk kez ortak teknik spesifikasyonlar oluşturduğunu vurgulayarak, bunun hem üretim kalitesini hem de uluslararası ticarette şeffaflığı güçlendireceğini ifade etti. Ortak bir referans sisteminin, dünya genelinde maya üreticileri, fırıncılar ve düzenleyici kurumlar arasında daha güçlü bir uyum sağlayacağını dile getirdi.
Dünyanın önde gelen maya üreticilerinden Lesaffre ise Codex standardının küresel pazarlarda kalite, güvenlik ve performans açısından ortak beklentiler oluşturacağını ifade etti. Şirkete göre standart sayesinde fırıncılar, mayanın fermantasyon performansı, hamurun kabarması, ekmeğin aroması ve doku oluşumu konusunda daha öngörülebilir sonuçlar elde edebilecek. Bu da uluslararası pazarlarda ürün kalitesinin daha tutarlı hale gelmesine katkı sağlayacak.
Lesaffre Batı Avrupa Ekmekçilik Bölgesi Başkanı ve COFALEC Başkanı Vincent Saingier ise ISO ve Codex standartlarının birlikte sektör için yeni bir küresel referans sistemi oluşturduğunu söyledi. Saingier, yıllar süren uluslararası iş birliğinin sonucu olan bu standartların, fırıncılık mayasını küresel gıda kültürünün temel bileşenlerinden biri olarak daha güçlü bir konuma taşıdığını belirtti. Yeni standartların üreticiler, tedarikçiler ve fırıncılar için ortak bir teknik dil oluşturacağını ifade eden Saingier, bunun mayanın kalite, güvenlik ve performansına ilişkin beklentilerin dünya genelinde uyumlu hale gelmesine önemli katkı sağlayacağını vurguladı.
Uluslararası ticarette yeni referans
Fırıncılık sektörü için kilometre taşı olarak kabul edilen bu düzenleme ile ilk kez dünya genelinde kullanılan ortak bir maya tanımı oluşturulurken, yeni standart sınır ötesi ticarette teknik uyumu artıracak, kalite güvencesini güçlendirecek ve alıcılar ile düzenleyici kurumlar için ortak bir değerlendirme zemini sağlayacak.
Yeni Codex standardının özellikle uluslararası unlu mamuller ticaretinin büyüdüğü dönemde, farklı pazarlarda faaliyet gösteren maya üreticileri, endüstriyel fırıncılar ve gıda üreticileri için önemli bir referans noktası olması bekleniyor. Standardın önümüzdeki dönemde ulusal mevzuatlara ve sektör uygulamalarına da yön vermesi öngörülüyor.