Ahmet Tiryakioğlu
Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektörü
TİM Sektörler Konseyi Üyesi
2024 yılında 11,9 milyar dolarlık ihracata ulaşan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü; güçlü üretim altyapısı, stratejik coğrafi avantajı, küresel pazarlarda yürütülen tanıtım projeleri ve çeşitlenen pazar yapısıyla 2025 yılında yüzde 7’lik artışla 12,5 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirmeyi hedefliyor.
Türkiye’nin kalkınma yolculuğunun itici gücü, üreten ve ihraç eden bir ekonomidir. Her ihracat kalemi, sadece bir ticari başarı değil; aynı zamanda bu toprakların emeğini, bilgisini ve rekabet gücünü dünyaya taşıyan güçlü bir değerdir. Bu vesileyle, ülkemizin ihracat başarısına katkı sağlayan tüm ihracatçılarımızı gönülden kutluyorum. Ülkemizin ihracat vizyonuna yön veren, sektörleri ortak hedeflerde buluşturan Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) İhracatın Şampiyonları Ödül Töreni’nde ödül alan firmalarımızı tebrik ediyorum. Türkiye’yi küresel vitrine taşıyan tüm emek sahiplerine şükranlarımı sunuyorum.
2002 yılında 1 milyar dolar seviyesindeki ihracatını yıllar içinde 12 milyar dolar seviyesine yükselten, Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki yüzde 2,7’lik payını günümüzde yüzde 5’in üzerine çıkaran Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar Ve Mamulleri Sektörü açısından, alışık olduğumuz yüksek performans seviyesinin altında sonuç aldığımız bir yıl oldu. Buğday unu, makarna, bitkisel yağlar, bisküvi ile şekerli ve kakaolu ürünler başta olmak üzere temel gıda ürünlerini kapsayan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörünün 2024 yılı toplam ihracatı 11,9 milyar dolar olarak açıklandı. Toplam hububat ihracatının 12,2 milyon ton olarak gerçekleştiği bu dönemde, kilogram başına ortalama ihracat fiyatları yüzde 3,5 artışla 0,88 dolar oldu. Haziran-Ekim döneminde uygulanan buğday ithalatı yasağına bağlı olarak, ihracatı yüzde 20,9 azalışla 1 milyar 159 milyon dolar olan buğday ununun toplam hububat ihracatı içindeki payı yüzde 9,7’e geriledi. Hububat ihracatının 2,1 milyar doları geçtiği Irak, sektörün ihracatında en büyük pazar olurken onu 651,6 milyon dolar ile ABD, 517,5 milyon dolar ile Suriye takip etti.
Türkiye’nin dünyada sadece birkaç ülkede bulunan bazı özellikleri var. Biz buğdayın ve bakliyatın gen merkeziyiz. Dünyadaki endemik bitki çeşitlerinde en büyük potansiyele sahibiz. AB ülkeleri ile Gümrük Birliği avantajımız var. Bunun yanı sıra, birbirini tanımayan ülkelerle aynı dili konuşup çok farklı kesimlerle ticaret yapabiliriz. Gıda ürünlerini dünyaya pazarlayabilecek altyapıya ve lojistik güce de sahibiz. Tüm bu potansiyelimize rağmen yıllık 4,5 trilyon dolarlık dünya tarımsal hasılası içindeki payımız 70 milyar dolar seviyelerinde; yeni küresel model içinde gıda ve tarım ürünleri ticaretinin merkezi olmayı başarırsak dünyadaki payımızı 2 katına taşıyıp yüzde 3’lere yükseltebiliriz. Türkiye’nin küresel tarım ve gıda ticaretindeki bu yüksek hedeflerinde stratejik ticaret alanı hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörüdür. Sektörümüz, dünyada üretilen yıllık 800 milyon ton buğdayın yüzde 2’sini, 148 milyon ton arpanın yüzde 5,5’ini üreten ülkemizin tarımsal ticaretteki gözbebeğidir.
Dünya tahıl üretiminin merkezi hâline gelen Karadeniz bölgesindeki gelişmeler de Türkiye’nin tarımsal ticaretinde çok önemli. Rusya-Ukrayna savaşının sonuca ulaşması ve diplomatik ilişkilerdeki yumuşamaya bağlı olarak gıda ticaretinin olumlu etkilemesini bekliyoruz. AB ve ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarının savaş koşullarına bağlı olarak gevşemeye başladığı durumda, bu ülkedeki talebe en hızlı yanıt verenlerden biri olabiliriz.
AHBİB koordinatörlüğünde AHBİB– GAİB iş birliği ile hayata geçirdiğimiz Turquality projemiz kapsamında geçtiğimiz yıl Rusya’da başlayan bulgur tanıtım projemiz devam ediyor. Yine, Ticaret Bakanlığımızın desteğiyle şekerli mamullerin ABD’de tanıtımını hedefleyen Turquality projemizin tanıtım faaliyetlerine de bu yıl New York’ta düzenlenecek Summer Fancy Food fuarında yapacağımız baklava tanıtım faaliyeti ile başlayacağız. İletişim alanında yaptığımız bu yatırımların geri dönüşünün yüksek olacağını düşünüyoruz. Tüm bu gelişmelerin neticesinde, bu yıl sektörümüzün yüzde 7 düzeyinde bir artışla 12,5 milyar doların üzerinde ihracat yaparak, yeni bir rekora imza atacağına inanıyoruz.