“Esneklik, üretim için hangi hat kurulacak diye endişelenmeden çeşitli makarna şekilleri üretebilme fırsatına sahip olmak demektir; çünkü esnek bir tesis sayesinde herhangi bir üretim hattından gelen bir ürün depolanabilir ve bu ürün üretim tesisinde bulunan herhangi bir paketleme hattına taşınabilir. Oysa esnekliğin bulunmadığı tesisler, üreticiyi belirli bir ürünü üretebilmek için özel ekipman kullanmaya zorlar; bu da büyük kısıtlamalara, başarısızlık halinde üretim kayıplarına ya da bir üretim veya paketleme hattının kullanılamamasına yol açar.”
Cusinato Giovanni S.r.l., gıda endüstrisi ve diğer alanlarda, makarna ve granül ürünler için taşıma ve depolama tesisleri üretimi yapan, bu alandaki lider firmalardan biri. Günümüzde dünyadaki birçok makarna ve hayvan yemi üreticisi Cusinato’nun makine ve tesislerini kullanıyor. Firmanın Müdürü Fabrizio Cusinato, makarna taşıma ve depolama teknolojileri alanında Cusinato’nun pazarda kilit bir role sahip olduğunu belirtiyor ve şunları aktarıyor: “Aslında, şuanda dünya makarna üretiminin yüzde 27’si bizim ürettiğimiz tesis ve makineler kullanılarak gerçekleştiriliyor. Dünyada yaklaşık 300 endüstriyel makarna üreticisi olduğunu düşünürsek, amacımız, önümüzdeki 10 yıl içinde eskiyen tüm tesisleri yenilemek; böylece makarna sektöründeki tesislerin ve müşterilerin yüzde 40’ına hâkim olmaktır.”
Firmanın bu bilgi birikiminden ve tecrübesinden faydalanarak Fabrizio Cusinato ile depolama konusunda ayrıntılı bir röportaj yaptık. Makarna depolama süreciyle ilgili öneli noktaları Cusinato aktarıyor.
Makarna birçok farklı üretim prosesinden geçen bir ürün. Öncelikle depolama ve paketlemeye gelene kadar, makarnanın geçtiği diğer üretim prosesleri hakkında bizi biraz bilgilendirir misiniz?
Gerçek şu ki makarna üretim zincirinde ve üretim prosesinin hemen sonrasında çok farklı prosesler söz konusudur. Bizim çözümlerimiz ise depolama ve makarnayı paketleme makinalarına taşıma amaçlı kullanılmaktadır.
Bildiğimiz kadarıyla makarna, kurutma işleminden sonra bir süre silolarda bekletilmektedir. Ürünlerin silolarda depolanma süresi genellikle ne kadardır ya da ne kadar olmalıdır?
Genelde makarnanın silolarda depolanma sebebi, hem makarnanın kalitesinin ve kurutma sürecinin doğruluğunu kontrol etmektir hem de paketleme operasyonunun performansını en yüksek seviyeye çıkarabilmektir. Bu sayede tüm günün (24 saat) üretimini 8 ya da 16 saatte paketleyebilirsiniz. Yani, üretilen makarna 8-16 saat silolarda depolanabilir.
Ne tür silolar, gerek gıda güvenliği gerekse ürün kalitesi açısından kurutulmuş makarnanın depolanması için daha uygundur? Makarna depolaması için kullanılan siloların genel özellikleri nelerdir?
Makarna depolamada kullanılan en uygun silolar, sağlam çelik panellerden ve formika laminant ya da paslanmaz çelik sacla kaplanan çok katmanlı kavak ağacından yapılmış ürünleri içeren lambrilerden oluşan destekleyici bir yapıya sahiptir. Bu materyalleri kullanmak üründe bir değişikliğe sebep olmaz; aksine üretildikten sonraki saatlerde ürünün stabilizasyon sürecine katkıda bulunur.
Bir makarna silosunda gereken niteliklerse şöyledir: hijyen (ürün duraklama noktalarının bulunmaması), sağlamlık ve lambri için kullanılan malzemelerin kalitesi. Silolardaki yukarı ve aşağı taşıma makinelerinin de hijyen konusunda aynı özelliklere sahip olması, sızıntı ve bulaşma yapmaması gerekmektedir.
Silolardaki depolama sürecinde, ürünün güvenliğinin ve hijyeninin sağlanması için üreticilerin dikkat etmesi gereken temel hususlar nelerdir? Depolama teknolojilerinde gıda güvenliği için risk oluşturan unsurlar var mıdır? Örneğin gıda ile temas eden yüzeylerin yapıldığı malzemeler ya da makinede ürün birikmesine neden olabilecek kör noktalar gibi.
Üreticiler, tesisin izleme ve tesis kontrol sistemi (PLC ve CADA/HMI) tarafından otomatik olarak izlenebilen otomatik silo yükleme ve boşaltma işlemlerini desteklemek için ürün yükleme-boşaltma operasyonlarının hemen hemen tümü ortadan kaldırmalıdır. Paketleme işleminden önce tüm ürün çeşitlerini depolamak, ürünlerin kurutma sürecinde değişimine sebep olan “hemen paketlenme riskini” de azaltmaktadır. Aslında, eğer bir ürün, depolama silosundan geçerse ürünün kalitesini kontrol etmek ve izlemek için de yeterli zaman kalmaktadır. Oysa ürün siloya yerleştirilmeden hemen paketlemeye alındığında bu durum geçerli olmamaktadır. Tıpkı silo ve taşıma makinelerinde olduğu gibi son ürünle temasa geçen her malzeme, mutlaka gıdayla temas konusunda onay almış malzemelerdir.
Depolama sistemlerini, diğer üretim süreçlerindeki teknolojilerle buluşturmak ve hammadde alımından son ürün paketlemeye kadar tüm üretim sürecinde tam bir otomasyon sağlamak ne kadar mümkündür? Mümkünse bu nasıl sağlanıyor?
Makarna depolama işlemi bir geçiş sürecidir. Hammadde kabulünden son paketlemeye kadar üretim zincirinin tümünü izlemeye olanak sağlaması açısından yalnızca izlenip belgelenmekle kalmıyor; ayrıca MES (Üretim Yürütme Sistemleri) gibi üst hiyerarşi bilgisayar sistemleri tarafından da arayüzü de çıkarılıyor. Aslında makarna silolama bölümü, üretim departmanından üretilen ürünle ilgili bilgileri almak ve ürünü ana paketleme kısmına iletmekle görevlidir. Bu sebeple, belirli bir ürünün üretimi ya da toplu üretimle ilgili olan yukarı proses hattı ve aşağı paketleme hattının yanı sıra belirli bir ürün paketinin ambalaj tarihi izlenebilmektedir.
Bir makarna üreticisi, depolama çözümleri seçerken nelere dikkat etmelidir? Günümüz koşullarında bir makarna silosundaki hangi özellikler üreticiye avantaj ve farklılık sağlar?
Özel bir makarna depolama tesisi seçerken dikkate alınması gereken esas nitelik, tesisin çeşitli üretim ve paketleme hatlarıyla olan ilişkisinde sunabileceği “esnekliktir”. Çok sayıda üretim ve paketleme hattına sahip üretim tesislerinde, esnek bir tesis seçimi zaman içinde kolay ölçeklenebilirlik sağlarken daha az esnek tesis, birkaç yıl içerisinde demode olacaktır.
“Esneklik”, üretim için hangi hat kurulacak diye endişelenmeden çeşitli makarna şekilleri üretebilme fırsatına sahip olmak demektir; çünkü esnek bir tesis sayesinde herhangi bir üretim hattından gelen bir ürün depolanabilir ve bu ürün üretim tesisinde bulunan herhangi bir paketleme hattına taşınabilir. Oysa esnekliğin bulunmadığı tesisler, üreticiyi belirli bir ürünü üretebilmek için özel ekipman kullanmaya zorlar; bu da büyük kısıtlamalara, başarısızlık halinde üretim kayıplarına ya da bir üretim veya paketleme hattının kullanılamamasına yol açar.
Son olarak konuyla ilgili eklemek istediklerinizi alabilir miyiz?
Sonuç olarak, müşteri gereksinimlerinin, özelliklerinin, yapısının ve tesisin bir parçası olan makinelerin opsiyonel niteliklerinin derinlemesine analizini yaparak her bir tesisin müşterinin ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi gerektiğini göstermek istiyoruz. Böyle bir tesisi satın alırken, yapılan en yaygın hata bu tesislerin yukarı ve aşağı tesislerle birlikte satın alınması ve tedarikçilerle müşterilerin bu tip bir tesisin özel teknik nitelikleriyle baş edemiyor olmasıdır. Bunun yerine bu tesisler, müşterinin ihtiyaçlarına ve beklentilerine dikkat edilerek, her durumda tüm seçenekleri ve türevleri dikkatli bir şekilde müşteriye sunan özellikli ve nitelikli tedarikçilerle birlikte ele alınmalıdır.
Yanlış ortak-tedarikçi ilişkisine dayanarak yüzeysel bir şekilde satın alınan bu tip bir tesis, ileride üretimde sıkıntıya ve kayıplara yol açabileceği gibi üretim sürecinde ciddi verim problemine de neden olabilir.